Salı, 07 Eylül 2010
Home Ergani Ergani Köyleri
Ergani Köyleri PDF Yazdır e-Posta
Ergani ilçesinde 1 belde, 77 köy, 107 mezra olmak üzere toplam 185 yerleşim yeri vardır. Ergani'nin köyleri, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin bazı yörelerinde olduğu gibi, ağa malı olan köyler değildir. Birkaç köyde bir-iki aile geniş topraklara sahiplerse de bu durum kaideyi bozmaz. Genelde köylerde oturan aileler, kendi topraklarına sahiptirler.

Köy adları:
İl İdaresi Kanununun, 1959 yılında 7267 sayılı kanunla değişikliğe uğramış 2. maddesinin -d fıkrasına göre: "Türkçe olmayan veya ihtilafa yol açan köy adları, ilgili Vilayet Daimi Encümeni'nin görüşü alınarak en kısa zamanda İçişleri Bakanlığınca değiştirilir." denir. Bunun için Ergani’deki köyler, çift isimlidirler. Biri resmi işlerde kullanılan Türkçe, diğeri halk arasında söylenen eski adı vardır.


Ergani'ye bağlı köyler özellikleri yönünde, dağ köyleri ve ova köyleri olmak üzere iki gruba ayrılırlar.Çermik ve Dicle İlçesi yollarının kuzeyindeki dağlık alanda yer alan köylere; Dağ Köyleri (ğelke çiya) denir. Bu iki asfaltın güneyinden başlayıp Karacadağ eteklerine kadar devam eden geniş bölgede yer alan köylere de Ova Köyler (deşti) denir. Ova köyleri de kendi içinde, Gevran ve Hoşot ovasında yer alanlar ile Karacadağ ve Karadağ'ın eteğinde yer alanlar, olmak üzere ayrılık gösterirler. 1950'li yıllara kadar, Gevran Ovası boş bayırdı, bu günkü çoğu köyler ıssız ve harabaydı. Sonra dağ köylerindeki aileler bu verimli alana yerleşerek, toprakları işlemeğe başladılar.

Nüfus:
Dağ köyleri, ova köylerine göre daha kalabalıktır. İki katlı muntazam yapılı evleri vardır. Ova köyleri; çoğu kerpiçten tek katlı toprak evleri olan, küçük köylerdir. Fakat çok sayıda mezraları vardır. Son yıllarda yapılan bazı betonarme binalar, bu köylerin de çehresini değiştirmiştir. Kara taşların içinde yapılan tuğla yapılar, gelecekte güzel gelişmelerin olacağının belirtileridir.


Bitki örtüsü:
Dağ Köyleri, çok ağaçlı, bağlı bahçeli köylerdir. Ormanlık alanları vardır. Kaynak suları bakımından zengin olan bu köylerde bol meyve ve sebze yetişir. Eskiden şehir merkezinin olduğu gibi ova köylerinin de sebze ve meyve ihtiyacını karşılıyorlardı. Dağ yamaç-larında geniş bağlık alanları vardır. Dağ Köylerinde sürülebilir arazi azdır.


Ova Köyleri, sıcak yaz gününde bir ağaç gölgesine muhtaç-tırlar. Arazi tamamen çıplaktır. Ovadaki geniş arazilerde hububat ekimi yapılır. Çok geniş alanlara ayçiçeği ekilir. Son yıllarda bazı ova köylerde sebze yetiştirilmeğe başlanmıştır. Karacadağ eteğindeki mezralarda geniş çapta sebze ve pamuk ekimi yapılmaktadır. Boğaz Çayı kenarındaki tarlalarda pamuk ve sulu karpuz tarımı yapılır.


Hayvancılık:
Dağ Köylerinde geniş çaplı hayvancılık yapılmaz. Her aile kendi ihtiyacını karşılamak üzere, birkaç keçi veya bir-iki inek beslerler. Ovada yer alan köylerde küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapılır. Ergani'de hayvancılık deyince akla Karacadağ eteklerindeki köyler gelir. Geniş meraları olan bu köyler, tosun ve toklu yetiştiriciliği ile ünlüdür. Burada beslenen tosun ve toklular, büyük merkezlere ve dış ülkelere satılır.


Yol :
Dağ Köyleri ulaşım bakımından ova köylerine göre daha avantajlıdırlar. Çermik, Maden ve Dicle asfalt yollarının bu alanda geçmesi bu köylere olan ulaşımı kolaylaştırmıştır. Dağ köylerinin hemen hemen hepsine şose yol ile her mevsim ulaşılabilir.


Ova köylerine ulaşım iki yol güzergahından yapılır. Bunlardan biri Çakmak Köy Yoludur. Bu yol Ergani'den başlayıp Alitaş Köyüne kadar yaklaşık 40 km uzunluğundadır. Diyarbakır-Siverek asfaltıyla bağlantısı vardır. Ovadaki ve Karacadağ eteğindeki birçok yerleşim yerine bu yoldan gidilir. Kış aylarında Bitikçi Köyünden aşağısı pek çalışmaz. 1996 yılında Selman Köyüne kadar olan kısmı asfaltlandı. Geri kalan kısımların şosesi daha tamamlanamadı. Diğer yol, Zengetil Yoludur. Ergani'den Zengetil Köyüne kadar asfalt olan bu yol, buradan sonra çatallaşarak ovaya dağılır. Henüz kumlanması tamamlanmayan yolda kış aylarında birçok köy ve mezraya ulaşım sağlanamıyor.


Köylerin Elektrik ve Su durumu:


Ergani'nin köyleri 1984-1989 yılları arasındaki dönemde elektriğe kavuştular. Birkaç küçük mezra dışında elektriği olmayan yerleşim yeri yoktur. Elektriğin gelmesiyle köylerde büyük değişim oldu. Daha önce kuyularda içme suyu ve hayvan sulamak için yararlanırken, şimdi üzerine konan santrafişlerle önünde sebze bahçeleri oluşturulmuş durumdadır.


Dağ köyleri su kaynakları bakımından zengindir. Bu köylerde içme suyu sorunu yoktur. Ova köylerinin çoğu iptidai su kaynaklarından içme suyu ihtiyacını karşılamaktadırlar. Y.S.E. tarafından yapılan iki büyük köy içme suyu şebekesi, bakımı yapılmadığından yeterince fayda sağlamamaktadır. Son yıllarda bazı köyler, sondaj kuyularından sağlanan su ile temiz içme suyuna kavuştular.


Eğitim :


Cumhuriyettin kuruluşundan 1968 yılına kadar Ergani'nin ancak birkaç yakın köyünde ilkokul vardı. Köylerde okullaşma bakımından büyük atılım 1968 yılından sora başlamıştır. Şimdi birkaç küçük mezra dışında bütün köy ve mezralarında ilkokul vardır. Beş köyde de ilköğretim okulu vardır.

 

ERGANİYE BAĞLI KÖY VE MEZRALARIMIZ


1-AHMETLİ (Pirahmet)

İlçenin nahiye statüsündeki tek yerleşim birimidir. Bucağın adı Güran'dır . Bir ara Nahiye Müdürü atanmış ve Jandarma Karakolu yapılmışsa da sonradan kaldırılmıştır. Halihazırda nahiye işlevi olmayan, vasat bir köydür.
Ergani-Diyarbakır asfaltının güneyindeki küçük bir dağın güney yamacına kurulan köy son yıllarda gelişerek dağın üstünü kaplamıştır. Uzaktan göze çarpan su kulesi köyde su şebekesinin olduğunu gösteriyor. Yeni açılan bir İlköğretim Okulu vardır. Halk geçimini hayvancılıkla ve ziraatla uğraşarak temin ediyor.

 

a-Kayalıevler.

Pirahmet Köyünün doğusunda, Diyarbakır asfaltının kenarındadır. 1970'li yılarda eski karakolun bulunduğu yere kurulan yeni bir yerleşim yeridir. Halk, tarım ve hayvancılıkla uğraşarak geçimini sağlıyor.

 

2-AKÇAKALE (Acakale)

Ergani'nin 18 km güneyindedir. Köy bir tepenin etrafında kurulmuştur. Aslında bu tepe çok eski bir kaledir. Köy ismini bu kaleden almıştır. Kalenin temel duvarları hala duruyor. Kale duvarları, taşlar arasına odun sıkıştırılarak yapılmış ilginç bir yapıdır. Kalenin kapısı doğuya bakmaktadır. Ortasında saray şeklinde bir yapı kalıntısı vardır. Bu eski yerleşim yeri ile ilgili henüz bilimsel bir kazı çalışması yapılmamıştır.
Şimdiki köyün 17. yy.’da Mahmut Keya tarafından yeniden yerleşime açıldığı biliniyor. Daha önceki yerleşim tarihi hakkında bir bilgi yoktur. Köyün etrafı son yüzyılla kadar, sık meşe ormanlarıyla kaplıydı. Çeşitli av hayvanlarının barındığı bu ormanlarda, Periler ve Hoce Hızır dolaştığı söylenirdi. Yine bu ormanda bulunan bir çeşmenin ağzında yılanlar çıkardı. Halen bu bölge “Kaniya Mara” Yılanlar Çeşmesi olarak bilinir. Köyün doğusunda suyu çekilmiş doğal bir göl alanı mevcuttur. Bu verimli tarlalarda ziraat yapılmaktadır.


Akçakale Köyünün “Birabedo” denen mevkisinde yapılan sondaj çalışmalarında doğal gaz ve petrol bulundu. Fakat yetersiz olduğu gerekçesiyle işletmeye açılmadı. Köyde Sağlık Ocağı vardır.


Çok geniş araziye sahip Akçakale Köyünün, hayvancılık yapacak taşlık arazisi de, geniş tarım alanları da vardır.

 

Akçakale Köyü Muhtarlığına bağlı dokuz mezra bulunmaktadır.

 

a-Açıkdilek (Ağcımirık)

Akçakale'nin 4 km kadar doğusunda yeni bir yerleşim yeridir. Açık bir alana kurulan mezra, Mego Köyü ile Acakale köyü arasındadır. Ulaşımı daha çok Mego Köyü üzerinden sağlanır. Arazilerinin bir kısmı ovalık, bir kısmı da taşlıktır. Geniş meralarda, çok sayıda küçük ve büyükbaş hayvan beslenir.

 

b-Azabali (Ezevali)

1960'lı yılların başında, dağ köylerinden göç edenler tarafından kurulmuş, yeni bir yerleşim yeridir. 15-20 haneden meydana gelen küçük bir mezradır. Ulaşımı stabilize bir yolla, Kubık Köyü üzerinden Zengetil Yoluyla birleşir. Bağlı bulunduğu Acakale Köyü ile yol bağlantısı yoktur.
Arazileri irili ufaklı bazalt taşlarla kaplıdır. Hayvancılığa elverişli geniş meraları vardır. Bu yüzden çok sayıda büyük ve küçükbaş hayvan beslenir. Mezranın çevresindeki kuyularda motor-pomplarla çekilen su ile sebze yetiştirilmektedir

 

c-Aydoğdu (Tırsıpi),

Acakale ile Kuçakera köyleri arasında eski bir yerleşim yeridir. Yolu Mego Köyü üzerinden gidilir. Acakale Köyüne ham bir yolla bağlantısı vardır. Yakın zamana kadar, Maden Bakır Fabrikasında katalizör olarak kullanılan çakmak taşları buradan götürülürdü.
Ekime elverişli geniş arazilerde hububat ekimi yapılır. Köyün taşlık alanı olduğu için, mera hayvancılığı da yapılmaktadır.
Son yıllarda açılan sondaj kuyusunda bol miktarda petrol bulunduğu söylendi, fakat işletmesi durduruldu.

 

d-Hasanören (Heseveri)

1920'lerde dağ köylerinden gelen aileler tarafından kurulan yeni bir yerleşim birimidir. Karacadağ yükseltisinin başladığı taşlık arazide yer alır. Sürülebilir arazileri hemen hemen yok gibidir.
Geçimleri büyükbaş ve küçükbaş mera hayvancılığına bağlıdır. Yolu Azavali Köyü üzerinden Zengetil yoluna bağlanır.

 

e-Kuçakera

Mego ile Acakale köyleri arasında, taşlık bir tepenin üstünde yer alan yeni kurulmuş bir mezradır. Yol bağlantısı Mego Köyü üzerinde sağlanır.
Taşlık olan geniş meralarda hayvancılık yapılır.


f-Revo

Daha önce Acakalelilerin ilkbaharın konakladıkları (bane) yeriydi. 1970'li yıllarda sürekli yerleşim yeri oldu. Taşlık arazide küçük bir mezradır. Burada oturan aileler sadece hayvancılıkla uğraşarak geçimlerini sağlarlar.
Çevre ile yol bağlantısı yoktur. Yeni açılan ham yol, ulaşımı sürekli sağlayamıyor.

 

g-Şeğgür

Karacadağ yükseltisinin başladığı, bazalt taşlarla kaplı bir çukur arazide kurulmuştur.Çok sayıda büyükbaş hayvan, otu bol geniş meralarda beslenir. Şeğgür Çayı önündeki meralar, çevrede nam salmıştır. Burada beslenen tosunlar büyük merkezlerde satılır.
Şeğgür Çayının iki yakasında bulunan köyün, kış aylarında Ergani ve çevre ile ulaşımı kesilmektedir. Eskiden, Şeğgür Çayının etrafındaki sazlıklarda eskide yaban domuzları barınırdı. İlkbahar aylarında çok sayıda siyah renkli sazan balığı bulunur.

 

h-Yediören (Ğırbereş)

Acakale Köyünün güneydoğusunda yer alır. Aralarında 2 km uzunluğunda bir şose yol vardır. Köy çok eski bir yerleşim alanıdır. Kuzeydoğusundaki harabeler hala duruyor. Mezra adını buradaki harabelerden almıştır. Uzun yıllar virane kalan mezra, kışlak olarak kullanılırdı. Son yıllarda daha çok Hıdran Köyünden gidenlerin oturduğu küçük bir mezradır.
Taşlık arazi içinde sürülebilir geniş tarlalar vardır. Hayvan-cılığın yanı sıra kuru tahıl ekimi de yapılır.Mezra kalabalık olmasına rağmen okulu yoktur. Bir kısım köylüler çocuklarını Acakale Köyündeki okula gönderiyorlar.


3-AKÇOBAN (Tortıni)

Çakmak köy yolu üzerinde yeniden gelişen bir yerleşim yeridir. 2000 li yıllarda muhtarlık oldu. Aşağı Bitikci Mezrasından sonra gelir. Karadağ'ın en eski köylerinden biridir. Taşlık arazilerin içinde ekilebilir alanları da vardır. Halk hayvancılık yaparak ve tahıl ekimiyle uğraşarak geçimini sağlamaktadır.


4-ALİTAŞ (Elitaş)

Ergani'nin en uzak köyüdür. Siverek ilçesi sınırındadır. Siverek ve Diyarbakır'a olan ulaşımı daha kolaydır. Köylüler alışverişlerini bu merkezlerde yaparlar. Halk resmi işler için olmazsa Ergani'ye gelmez. Karacadağ’ın eteğindeki köy, Ergani'ye 40 km uzaklıktadır. Arazi yapısı taşlıktır. Köylüler geçimlerini çiftçilik ve hayvancılık yaparak sağlarlar. Burada beslenen toklu sürüleri dış ülkelere ihraç edilmektedir.
Beritanlar kışı bu köy ve mezralardaki meralarda kurdukları “kon” denen kıl çadırlarda geçirirler. Kasım ayından Nisan ayına kadar hayvanlarını burada beslerler. Daha sonra Bingöl ve Erzurum yaylalarına göçerler.


a-Bağtaşı (Konağık)

Şengolek ile Kelabito mezraları arasındadır. Diyarbakır asfaltına yaklaşık 6 km mesafededir. Karadağ’ın eteğindeki mezranın arazileri tamamen taşlıktır. Halkın geçimi hayvan besiciliğine bağlıydı.
1992’de çıkan kan davası yüzünden köy tamamen boşalmıştır. Ailelerin tümü Adana'ya göç etmiştir. Hali hazırda iki ev kalmıştır.


b-Birdel

Çeto ile Çakçaki mezraları arasında yer alan küçük bir yerleşim yeridir. Çermik ilçesi ile sınırı teşkil etmektedir. Karadağ’ın eteğindeki köyün arazileri taşlıktır. Halkın geçimi küçük ve büyük baş mera hayvancılığına bağlıydı.
Son yıllarda çıkan kan davası yüzünden köy harabe olmuş, aileler Adana'ya göç etmişlerdir.

 

c-Boğazek

Birgeni ile Kavaklı mezraları arasında, Çakmak Yolunun yakınındadır. Hem sürülebilir tarlaları vardır, hem de geniş otlak alanları. Bu yüzden tarım da, hayvancılık da geniş ölçüde yapılır.

 

d-Birgeni

Çakmak Yolu üzerinde Tortıni Mezrasından sonra gelir. Bol kaynak suları vardır. Son yıllarda bu suların önünde çeltik ekimi yapılmaktadır.
Bütün çevrede olduğu gibi bu mezrada da hayvancılık ilk sırada yer alır.


e-Dağdalık (Çeto)

Alğo Mezrasının 2 km batısında, Birdel Mezrasına yakındır. Her iki yerleşim yeriyle ham yol bağlantısı vardır. Fakat bu yol da yağmur yağınca ulaşım sağlanamaz. Karadağ'ın sırtındaki mezranın arazileri tamamıyla taşlıktır.
Halk geniş çapta mera hayvancılığı yaparak geçimini sağlamaktalar.

 

f-Erdoğan (Kulfakir)

Alğo Mezrasının 3 km güneyindedir. Tamamıyla taşlık arazide kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Bol otlu meralarda çok sayıda küçük ve büyükbaş hayvan beslenir.

 

g-Görmüşler (Çakçaki)

Berdıl ile Kelabito mezraları arasında yer alır. Geniş meralarda çok sayıda hayvan beslenir. Halkın geçimi tamamıyla küçük baş mera hayvancılığına bağlıdır.

 

h- Kanihurka

Dımırli Köyünün 2 km doğusunda, Diyarbakır asfaltının güneyindedir. Mezrada oturanlar Dımırlilerin akrabalarıdır. Onun için Dımırli Ağasının himayesi altındalar. Diyarbakır ve Urfa il hududunda yer alır.
Geniş meralarda çok sayıda büyük ve küçükbaş hayvan beslenir.


ı-Kavakli (Kani)

Karacadağ’ın en eski köylerinden biridir. Eskiden köy "Kani" denilen yerdeydi. Köy halkı, Dımırli Köyü halkı ile akrabadır. Bunun için Dımırli Ağasının etkisi altındalar. Köy yolu, 2,5 km uzunluğunda ham bir yolla Çakmak Yoluna bağlanır.
Çevresi tamamıyla taşlıktır. Taşlar arasında açılmış sürülebilir tarlaları fazladır. Kaynak suların önünde sebzecilik yapılır. Köyün geçimi daha çok büyü baş mera hayvancılığına bağlıdır.

 

j-Kelabito

Çakçaki ile Konağık mezraları arasındadır. Ulaşımı daha kolay olduğu için ticari ilişkileri Diyarbakır-Siverek merkezleri üzerindedir. Halk resmi işler dışında Ergani'ye gelmez.
Arazileri tamamıyla taşlıktır. Geniş meralarda çok sayıda büyükbaş hayvan beslenir.


k-Şengalek

Zeynedik Mezrasından hemen sonra gelir. Diyarbakır-Siverek yolunun 4 km kuzeyindedir. Bazalt taşlarla kaplı meraları hayvancılığa elverişlidir. Bu taşlık alan içinde sürülebilir verimli tarlalar da vardır. Karadağ'ın tipik olan küçük yerleşim yerlerinden biridir.


l-Toytarlası (Zeynedik)

Diyarbakır-Siverek asfaltının 3 km kadar kuzeyinde yer alır. Asfalt ile şose yol bağlantısı vardır. Halkın ticari ilişkileri daha çok Diyarbakır ve Siverek merkezleriyledir.
Sürülebilir az sayıdaki tarlalarda hububat ekimi yapılır. Siyah taşlarla kaplı geniş yaylalarında büyük ve küçükbaş mera hayvancılığı yapılır.

 

m-Yedikuyu (Kürek)

Diyarbakır-Siverek asfaltının 500 m kuzeyindedir. Taşlık yayların arasındaki küçük tarlalarda sulu tarım yapılır. Çok sayıda büyükbaş hayvan beslenirdi.
Çıkan kan davası yüzünden mezra tamamen boşalmıştır. Aileler, Adana ve Diyarbakır'a göç etmişler.


n-Zorava

Dımirli Köyünün 7 km kadar kuzeyindedir. Mezrada oturanlar Dımirli Ağasının etkisi altındalar. Çakmak Köy Yolunun üstünde küçük bir yerleşim birimidir.
Taşlık olan arazide, halk hayvancılık yaparak geçimini sağlıyor. Buradan ayrılan birkaç aile Çifteağaç denilen yerde yeni bir yerleşim yeri kurmuşlar.

5-ARMUTOVA (Amedi)

İlçeye 25 km uzaklıktadır. 14 km’lik Şose ile Ergani-Maden asfalt yoluna bağlanır. Ergani'nin batısında Çermik ilçesine sınırdır. Armutova Köyü, Amedi Dağının tepesine kurulmuş, eski bir yerleşim yeridir. Bu dağın derin vadilerinde, bol su kaynakları vardır. Kaynak suların önünde geniş meyve ve sebze bahçeleri yer almaktadır. Amedi Köyünün iri ve sulu narları çevrede nam salmıştır.
Köyün çevresindeki dağlar meşe ağaçlarıyla kaplıdır. Tarihin ilk çağlarında buralarda bakır işletildiği bilinmektedir. Köyün sınırları içinde "Germav" denilen tarihi bir şehrin harabeleri vardır.

 

6-AŞAĞIKUYULU (Termılajerin)

Ergani - Diyarbakır karayolunun 24. Km de yolu ayrılır. Köy, asfaltın 200 m kadar kuzeyinde, tarihi küçük bir tepenin üstünde kurulmuştur. Köyün etrafı düz tarlalarla kaplıdır. Termıl Köyünde eskiden karakol vardı.
Köyün yol üstünde bulunması, önemini artırmaktadır. Yol kenarındaki petrol istasyonu, tavuk çiftliği, kazılan kuyular modern değişimin habercisidir.

 

7-AZIKLI (Mégo)

Ergani'nin güneyinde, ilçe merkezine 18 km mesafededir. Küçük bir tepenin üstüne kurulu köyün, arazilerinin bir kısmı taşlıktır, az bir kısamı da Gevran Ovasında yer alır. Yolu Zengetil Köyü üzerinden sağlanır. Köyde tahıl ekimi yapılmakla birlikte, çok sayıda hayvan da beslenir. Son yıllarda köyün sınırları içinde açılan sondaj kuyularından bol miktarda ham petrol çıktığı söylendi ise de henüz işletmeye açılmamıştır.

a-Otlak (Feraşık)

Mego ile Kocali köyleri arasında yer alır. Gevran Ovasının güney sınırındadır. Arazilerinin bir kısmı taşlık, bir kısmı ovalıktır. Köylüler daha çok hayvancılıkla uğraşarak geçimini sağlamaktadırlar. Son yıllarda vurlan kuyuların önünde sulu tarım yapılmağa başladı.


5-BADEMLİ (Hafselm)

Ergani'den 20 km uzaklıktadır. Kıleş Dağlarının doğu yamacındadır. Ergani-Dicle yolunun 1 km kadar kuzeyinde yer alır. Ergani'nin doğusundaki son köyüdür.Bademli köyünün üzümü meşhurdur. Bağ bozumu zamanı köyde oldukça hareketlilik olur. İl ve ilçeden gelenlerle dolup taşar. Bağların arasında ve dağda çok sayıda badem ağaçları vardır. Bu yüzden olsa gerek, "Bademli" demişler. Köyde hayvancılık ve sebzecilik yapılır. Son Ermeni hadisesinden önce, köyün nüfusu tamamen Ermenilerden oluşuyordu. Onun için çevrede Hıristiyan köyü olarak bilinirdi.


9-BAHÇEKAŞI (Axüra)

Ergani'ni 2 km batısında, Lifi Dağının hemen arkasındadır. Köyün geniş arazileri vardır. Bugün için köyde kimse kalmamıştır. Bütün aileler Ergani'ye yerleşmiştir.

 

10-BEREKETLİ (Zengetil)

Ergani'ye 17 km uzaklıkta, yolu ilk asfalt olan ova köyüdür. Boğaz Çayı kenarında yüksek ve tarihi bir höyüğün etrafına kurulmuştur. Geniş arazilere sahip olan Zengetil Köyü, çevrede ağa köyü olarak tanınır. Bu köyde oturan Karataş Ailesinden biri, hemen hemen her dönemde İl Genel Meclisi üyesi seçilmiştir. Çevre köyler üzerinde siyasi etkinliği vardır.Zengetil Köyü, ova köylerine giden yolun kavşağındadır. Her bakımda çevrenin merkezi köyüdür. Köyde Sağlık Ocağı, Köy Tarım Teknisyenliği, İlköğretim Okulu ve büyük bir cami vardır. Yeni yapılan içme suyu şebekesi ile her evinde sağlıklı su akmaktadır.
Zengetil Köyü, çevresindeki geniş tarlalarda, buğday, arpa, mercimek, nohut ve ayçiçeği ekimi, Boğaz Çayı kenarındaki tarlalarda ise sulu karpuz ve pamuk ekimi yapılmaktadır. Yine burada yetiştirilen kavak bahçeleri çevreye örnek olması bakımından önemlidir.

 

a-Olaş

Zengetil Köyünün 4 km kadar güneyinde Kabasakal mezrası yolu üzerindedir Gevran Ovası'nda yer alan köyün halkı daha çok kuru tarım ziraatıyla uğraşmaktadır.

 

b-Uzunağaç (İgırmi)

Zengetil Köyünün batısında, Gevran Ovasının güneydeki sınır köyüdür. Bu mezranın arazilerinden sonra bazalt taşlarla kaplı plato başlar. Halkın geçimi kuru hububat tarımı ve hayvancılık üzerinedir.

 

c-Elavuzık

Zengetil ile Mego köyleri arasında küçük bir tepenin üzerinde yeni kurulan bir mezradır. Zengetil Köyüne 2 km kadar mesafededir. Çevresi tamamıyla ovalıktır. Halk bu verimli tarlalarda buğday, arpa, mercimek, nohut, ayçiçeği ekimi yaparak ve koyun besleyerek geçimini sağlamaktadır.

 

11-BOĞAZ

Köy, adından da anlaşıldığı gibi iki dağın burunlarının yanaştığı bir boğazın arka yamacında kurulmuştur. Ergani'nin 8 km batısındaki köy, bahçeleriyle ün yapmıştır. Derin vadideki sarp kayaların altında çıkan billur gibi suya (çavi) denir, yedi değirmeni döndürecek kadar gürdür. Gevran Ovası'nı boydan boya aşan, önünde baraj yapılan, Boğaz Çayı'nın kaynağı bu sudur. Kenarında çok sayıda meyve ve sebze bahçeleri vardır. Çayın etrafı kavak, dut, söğüt, çınar, iğde ağaçlarıyla kaplıdır. Ergani’nin güzel mesire yerlerinden biridir.Sallar İstasyonu köye yakındır. Ergani'yle bağlantısı 4 km uzunluğunda şose ile Ergani-Maden asfaltı üzerinden sağlanıyor. Köyün yakınındaki "Diyaresırt" denilen yerde eski bir yerleşiğin harabeleri vardır.

 

12-BONCUKLU (Melehmeda)

İstasyonun 3 km güneyinde, Boğaz Çayı kenarında, ova köylerine giden yolun kavşağındadır. Köyün batısı dağlıktır, doğusunda ise geniş tarlalar vardır.
Köy, konumu itibariyle gelişmeye elverişli olmasına rağmen, hep küçük kalmıştır. Bunun sebebi 2 km yakınındaki Öğretmen Okulunda okuyup yetişen gençlerin köyden ayrılmasıdır. Köyün yakınındaki dağın tepesinde Kral Serkis'in mezarı vardır. Onun için olsa gerek bu dağa "Çiyaye Serkesi" denir.

 

13-BOZYER (KOLBEĞT)

Kolbeğt Köyü, Ergani'nin 11 km güneyindedir. Boğaz Çayı kenarındaki eski bir höyük olan (Kendal e Heci) denilen yarın üstüne kurulmuştur. Köyün nişanesi olan (Dar a Cami ye) denilen, bir yaşlı dut ağacı, ta uzaktan göze çarpar. Kolbeğt Köyünün altındaki mera, başka hiç bir yerde bulunmayan sarı güllerle kaplıdır.
Gevran Ovası'nda yer alan köyün toprakları tarıma elverişlidir. Boğaz Çayı kenarındaki tarlalarda sulu tarım yapılmaktadır. 1997 yılında vurulan sondaj kuyusu ile 120 metrede saniyede 12 litre akan büyük bir su rezervine rastlandı. Yakında köyün su probleminin çözüleceğine inanılıyor. Köyün köprüsü selden yıkıldığı için özelikle kış aylarında ulaşım aksamaktadır.

 

a-Taştepe (Hersina Kévır)


Taştepe mezrası, Hersin Dağı'nın tepesinde kurulmuş iki mahalleden meydana gelmiştir. Bu mahallelerden birincisine "Male Evdi" ya da (Vargiya) denir. Tamamı Abdi Kaya'nın çocukları ve torunlarından oluşmuştur. İkinci mahalleye "Keleşa" denir. Akraba olmakla beraber birkaç değişik soyadından meydana gelmiştir.
Mezranın ovada verimli tarlaları vardır. Tarım ve hayvancılık yapılmaktadır. Özelikle traktörlerle bulunduğu dağdan şehre taş taşımacılığı yapılır. Ergani’deki birçok inşaatın taş ihtiyacı buradan karşılanmaktadır.

Her iki mahallenin de şimdiye kadar suyu yoktu. Köylüler su ihtiyaçlarını eşek sırtına yüklenen bidonlarla taşıyarak karşılamaktaydılar. 1997 yılında vurulan sondaj kuyusunda bol su kaynağına rastlandı. İnşallah yakın zamanda su sorunları çözülür.

Hersin Dağının Boğaz Çayı yakınındaki burnu çok eski bir yerleşiğin yeridir. Burada, su sarnıçları ve taştan oyulmuş mağaralar ve geniş bir alana yayılmış harabeler vardır. Eskiden bu çayın üstünde yapılan barajla çok geniş araziler sulanırmış. Barajın izi hala duruyor.

 

14-CAFERAN

Divana köyünün batısında yer alır. Köyle yol bağlantısı olduğu gibi, başka bir yolla Diyarbakır Belediye Ankesör Şantiyesinin önünden asfalta çıkılır. Şimdiye kadar Divana Köyüne bağlı bir mezra idi. Son yılarda Divana Köyünden ayrılarak bağımsız muhtarlık oldu.

Köylüler geçimlerini daha çok kıl keçisi ve koyun besleyerek sağlarlar. Bunun için yaz aylarında Zülküf Dağının arkasındaki serin yerlere göçerler.

 

15-CANVEREN (Kerecan)

Meyadun Köyünün 4 km kadar güneyindeki taşlık arazide yer alır. Fakat Gevran Ovasında da tarlaları vardır. Kaynak suların önünde küçük çapta sebze ekimi yapılır. Arazileri tarıma ve hayvancılığa elverişlidir.
Daha önce Meyadun Köyüne bağlı bir mezra iken, son yıllarda ayrılıp muhtarlık oldu.

 

16-ÇAKARTAŞ (Cıngırşin)

Gevran Ovasında yer alan önemli bir yerleşim yeridir. Ergani'ye uzaklığı 17 km kadardır. Çakmak taşı çıkarılan tepenin bitişiğinde küçük bir höyüğün üstüne kurulmuştur. Köyün içme suyu vardır. Köyde oturanlar Çermik İlçesinin Bedvan Köyünden gelip buraya yerleşenlerdir. Burada oturan aileler başka mezralarda oturanları da himaye ediyorlar.
Diğer ova köyleri gibi ağaçsız ve kurak bir köydür. Çakmak Köy Yolunun üstünde olduğu için eskiden dışarıdan gelen yağ, peynir toplayıcıları, mandıralarını buraya kurarlardı.
1991' de Diyarbakır Milletvekili seçilen Sedat Yurttaş aslen bu köydendir.
Cıngırşin Köyünün ortasında büyük bir höyük vardır. Derler ki eskiden burası cinlerin şehriydi. Hatta yaşlılar bu cinleri (Netekın) gördüklerini söylerlermiş. O kadar ki kimse korkudan bu bölgeye yanaşamıyormuş. Buradan geçenlerin karşısına çeşitli kılıklarda çıkar, onların ödlerini koparıyormuş.
"Bir gün çok yürekli bir çoban, sürüsünü bu tarafa getirmiş. Bakmış harabelerin arasında (oğlak melemesi) sesi geliyor. Sanmış ki kendi oğlağıdır, sürüden ayrılmış. Çağırmış gelmemiş. Sinirlenmiş gitmiş, taş atmış yine oğlak deprenmemiş. Yanına yaklaşmış eğilmiş kucaklamaya, oğlak başını kaldırmış, demiş
-Ye! Ye! Ye! Ben oğlak mıyım?!
Çoban kepeneğinin önünden çektiği başı top mazı sopasını, var kuvvetiyle onun başına indirmiş.
-Oğlak olmazsan ne yapacaksın? demiş.
O günden sonra netekın (cinler) artık kimseye zahiri görünmemiş.” derler.

 

a-Kayışlı (Dalhej)

İncehıdır ile Gogıci köyleri arasında yer almaktadır. Köy, taşlık ve az eğimli bir arazide kurulmuş, yeni bir yerleşim yeridir.
Ekime elverişli tarlaları yoktur. Taşlık alanlarda küçükbaş mera hayvancılığı yapılmaktadır.

 

b-Taveran

Cıngırşin Köyünün 2 km kadar güneyindedir. Çakmak Köyü yoluna 200 mesafededir. Çermik İlçesinin Gırekuçé mezrasından göç eden ailelerin kurmuş olduğu yeni bir yerleşim yeridir.
Arazileri taşlık olmakla beraber, sürülebilir tarlaları da vardır. Fakat ailelerin geçimi daha çok küçükbaş mera hayvancılığına bağlıdır.

 

c-Şarık (Şarig)

Kumcu mezrasından hemen sonra gelir. Çermik ilçesinin sınırındadır. Çermik ilçesinin Kıjan Köyünden gelen aileler oturuyor. Ham yolla Kumcu Mezrası üzerinden Çakmak Köyü yoluna bağlanır. Hem taşlık hem de sürülebilir geniş arazileri vardır. Bu yüzden köyde tarım da, hayvancılık da yapılır.

 

17-ÇAKIRFEKİR

İlçenin 20 km güneyindedir. Selman ile Hendeka köyleri arasındaki bir höyüğün üzerinde kurulmuştur. Köyün sürülebilir geniş arazileri vardır. Taşlık olan yerleri azdır. Köylüler geçimlerini çiftçilik yaparak ve hayvan besleyerek sağlarlar.
Çakmak denilen yer Çakılfekir Köyüne bağlıdır. Burası, adını bakır üretiminde kullanılan çakmak taşından almaktadır. 1939 yılında Maden ilçesinde fabrika kurulunca, buradaki çakmak taşları da taşın-mağa başlandı. Buraya şose yol yapıldı. Bu yolun adı Çakmak Yolu oldu. Burası bir süre Kesker Servisine bağlı amelelerin kaldığı yerdi. Daha önce burada jandarma karakolu vardı, sonra karakol İncehıdır Köyüne taşındı. Hala eski karakol ve lojman binası harabeleri duruyor.

 

18-ÇAYIRDERE (Sıncık)

Ergani'ye 20 km uzakta Çermik ilçesi sınırındadır. Gisgis Dağının batı yakasına kurulmuştur. Arazileri kıraçtır. Büyük bir köy olan Sıncık Köyü dışarıya çok sayıda göç vermiştir.
Köyde yaz aylarında büyük ölçüde su sıkıntısı yaşanmaktadır. Şeğan Çayı önündeki tarlalarda sebzecilik yapılır. Köylüler sıcak yaz mevsimini bu dere kenarındaki bahçelerde yaptıkları kulübelerde geçirirler.

 

19-ÇAYKÖY (Gısto)

Çayköy, Ergani'nin kuzeyindeki Ali Dağı'nın, Maden Suyuna bakan yamacındadır. İlçeye uzaklığı 15 km kadardır. Ergani'nin en çok ormanlık alanı olan köyüdür. Soğuk suları ve asırlık ceviz ağaçlarıyla bezenmiş yeşillikler içindedir.
Köy halkı geçimini daha çok sebzecilik ve meyvecilik yaparak sağlar. Köyün arazilerinin bir kısmı Kral Kızı Barajı Gölü suyunun altında kalmıştır. Eskiden bir medrese, bir cami, üç tane de okuma odası olan büyük bir köydü. Şimdi köyün nüfusu azalmıştır.

 

20-ÇUKURDERE (Barbın)

Ergani'nin 9 km kuzeydoğusuna düşer. Sakız Dağının doğu yakasındadır. Dar bir vadide kurulan köyü, tamamıyla yeşillikler içindedir. Köyün çevresi dağlıktır. Dağlar sık meşe ağaçlarıyla kaplıdır. Dağ eteklerindeki eğimli arazilerde bağ yetiştirilir. Kaynak suların önünde sebze bahçeleri de vardır. Halk hayvancılıkla geçinir.


21-DAĞARASI (Zıreki)

Ergani'den 16 km uzaktır. Köy, Çermik Asfaltının 2 km kuzeyindeki bir vadiye kurulmuştur. Evleri iki katlı olup, düzgün kesme taşlardan yapılmıştır. Zıreki Köyünden çok iyi duvar ustaları yetişmiştir. Halkın geçimi, bağ, bahçe ve sebzecilik üzerinedir.


22-DALIDAĞ (Zırka)

Ergani'nin 7 km doğusundadır. Kotekan Köyüne yakındır. Köydeki badem ağaçları dikkati çekmektedir. Köyde, çok geniş alanlarda bağcılık yapılır.
1950'lerin başında bu köyden göç eden aileler; ovada Hana Gevra, Kotepıre, ve Boç mezralarının topraklarını satın alıp bu harabeleri yeniden yerleşime açmışlardır.


23-DEĞİRMENDERE (Kelemdan)

Ergani'nin kuzeyinde, Maden çayı kenarındadır. Ergani-Maden yolunun, Köprü mevkisinde yolu sağa sapılır. İlçeye 15 km uzaklıktadır.
Dere yatağının iki yamacında kesme taşlardan yapılı evleri ile bağlı, bahçeli, şirin bir köydür. Köprü başı durağı, yolcuların dinlenme yeridir. Köyün çevresinde çok güzel mesire yerleri vardır.
Köylüler geçimlerini hayvancılık ve sebzecilik yaparak temin ederler.


a- Köprüköyü

Ergani-Maden asfaltının Dicle Nehri üstündeki eski Kelemdan Köprüsü denilen mevkide yeni kurulmuş bir yerleşim yeridir. Çevresi ağaçlarla kaplı, bağı bahçesi bol olan güzel bir yerdir. Kral Kızı Barajı Gölü su yükseltisi bu köye kadar gelmektedir.

 

24-DEREBOYU (Ğeltujka)

Diyarbakır yolunun Geyik İstasyonuna varmadan, 3 km kuzeydeki dağın eteğindedir. Eskiden köyün suyu yoktu. İçme sularını yol kenarındaki kuyulardan hayvan sırtında taşıyarak sağlıyorlardı. Son yıllarda vurulan sondaj kuyusu ile köy sağlıklı içme suyuna kavuştu. Köyün kuzeyi dağlık, güneyi ovalıktır. Dağ eteğinde geniş bağları vardır.
Köylülerin geçimleri daha çok hayvancılığa bağlıdır. Dağın tepesinde "Avaranşehir " adında eski bir şehir kalıntısı vardır. Yine burada bulunan "Sahbe" denilen yatıra her cuma günü romatizmalı hastalar giderek şifa ararlar.

 

25-DERİNGÖZE (Vanke)

Eyneto ile Kıleş köyleri arasında, bir vadide kurulu küçük bir köydür. Ergani-Dicle karayolundan 1,5 km mesafededir. Eyneto Köyü ve Dicle asfaltına şose yol bağlantısı vardır. Köyün bulunduğu vadideki kayadan çıkıp, gürül görül akan su, görülmeğe değerdir. Yazın, karpuz çatlatacak kadar çok soğuk, kışın ılıktır. Yakın zamana kadar sıtmalı hastaların iyileşmek için yıkandıkları şifalı bir sudur. Eskiden önünde su değirmenleri dönerdi.
Halk ziraat, bağ ve bahçecilikle uğraşmaktadır. Üzümleri ve bademleri meşhurdur.

 

26-DEVELİ (Deveveri)

Ergani'nin 30 km güneyinde, Diyarbakır ili sınırındadır. Gevran Ovasında düz bir arazide kurulmuştur. Halkın geçimi daha çok hayvancılığa bağlıdır. Büyükbaş hayvanlardan tosun beslenir. Merada beslenen hayvanlar büyük merkezlerde satılır. Geniş meraların bir kısmını göçerlere kiraya verirler. Altı mezrası olan merkezi bir köydür.


a-Karaburçak (Tırveki)

Deveveri Köyünün 4 km kadar güneyinde yer alır. Mezranın 5 km kadar güneyinden geçen Diyarbakır-Siverek asfaltı ile de şose yol ile bağlantısı vardır. Ulaşım daha çok bu yoldan sağlanır. Halkın ticari ilişkileri Ergani’den daha çok bu merkezlerledir. Sürülebilir tarlaların yanı sıra, çok geniş meraları vardır. Bu meraların bir kısmı kışın göçerlere kiraya verilir.


b-Kaymaz (Bızmara)

Ergani'nin güneyinde, Avrenç mezrasından sonra gelir. Hem Deveveri Köyüne hem de Çakmak yoluna bağlantısı vardır. Belahür köyünden gelen aileler kurmuştur.
Karacadağ eteğinde kurulu bulunduğu yer tamamıyla taşlıktır. Geniş meralarda büyükbaş hayvan beslenir. Kış aylarında bu meraların bir kısmı, Beritanlara kiraya verilir.


c-Avrenç

Deveveri Köyünün güneyindeki Şéğgür Deresi çukurunda yer alır. Avrenc mezrasının çoğu, Malıkan Köyünden gelip buraya yerleşen ailelerden oluşur Karacadağ'dan gelen küçük derenin önünde, aile ihtiyacı karşılayacak kadar sebze ekimi yapılır.Arazileri tamamen volkanik patlamada serpilmiş orta büyüklükte bazalt kayalarla kaplıdır. Taşların arasındaki siyah renkli verimli toprakta bol ot olur. Ot, o kadar çok oluyor ki kışın bile hayvanlar meradaki kurumuş otlarla beslenebilirler. Avrençliler kış mevsimini hayvanlara hiç yem vermeden ya da çok az miktarda yem vererek geçirirler. Bu yüzden geniş çapta küçük ve büyükbaş mera hayvancılığı yapılır.

 

d-Devegölü (Goladeve)

Karacadağ'ın sırtında yer alan mezra eskiden göçerlerin çadır kurdukları yerdi. Şeğgür Çayı'nın güneybatısında çukur bir alana kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Bervan Köyünden gelen aileler oturuyorlar.
Sürülebilir tarlaları çok azdır. Halk daha çok hayvancılık yaparak geçimlerini sağlarlar.

 

e-Sarıkaya

Ergani’nin güneyinde, Diyarbakır il sınırındadır. Yolu Diyarbakır’a bağlı Gelengöç Köyü üzerinden, Diyarbakır-Siverek asfaltına bağlanır.
Yayladaki mezranın, geçimi mera hayvancılığına bağlıdır. Geniş meraların bir kısmı kışın göçerlere kiraya verilir.

 

f-Sekuçek

Deveveri Köyünün batısındadır. Yeni kurulmuş bir yerleşim yeridir. Çermik İlçesinin Taşmalı Köyünden gelen aileler oturuyorlar. Arazileri tamamen taşlıktır. Geniş taşlık yaylalarda küçük ve büyükbaş mera hayvancılığı yapılır.

 

27-DEVLETKUŞU (Dılınder)

Ergani'nin kuzeyinde ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Zülküf Dağının Maden Suyuna bakan yamacında yer alır. Ergani- Maden asfalt yolunun 2 km doğusundadır. Bol suyu ve temiz havasıyla çok güzel mesire yerleri olan, bahçeler içinde bir köydür.
Yetiştirdiği sebzeleri meşhurdur. Çevrenin en güzel salatalık, domates, biber ve patlıcanı bu köyde yetişir.


a-Beşbudak (Kınerabıçuk)

Dılınder ile Büyük Kıner köyleri arasındadır. Çevre köyleri gibi geniş bağları, bahçeleri vardır. Buz gibi soğuk suları olan pınarların önünde sebze ekimi yapılır.
Arazilerinin bir kısmı Kral Kızı Baraj Gölü sularının altında kalmıştır

 

b-Beşbudak-Ozan- (Camuşu)

Sakız Dağının Maden Çayına bakan kuzey yamacındadır. Dılınder ile Gısto köylerinin arasındadır.
Ceviz ağaçları meşhurdur. Derin vadilerde sebze bahçeleri ve kavak ağaçları yer alır.

 

28-DİBEKTAŞ (Zımayık)

Ergani'nin doğusunda, Çermik ilçesi sınırındaki köyüdür. Yüksek bir tepenin kuzey yamacındadır. Şehre uzaklığı 18 km kadardır. Ergani-Çermik karayoluna 4,5 km uzunluğunda bir köy yoluyla bağlanır.
Köyün bulunduğu tepenin güney yamacında tarihi Kikan mağaraları vardır. Buradaki şehir harabelerine sahip çıkılırsa zamanla turistik önem kazanabilir. İçme suları çok güzel ve soğuktur. Köyün çevresindeki araziler kıraçtır, asıl verimli geniş tarlaları Selman Köyüne yakın olan ovadadır. Halkın geçimi daha çok mera hayvancılığına bağlıdır.

 

29-DOĞAN

Ergani'nin 28 km güneyindedir. Birçok mezrası olmasına rağmen küçük bir köydür. Hem yaylada, hem ovada arazileri vardır. Köyün verimli meraları vardır. Sonbaharda gelen göçerlere bu otlaklar kiraya verilmektedir. Halkın geçimi tamamen hayvancılığa bağlıdır. Özellikle dana ve toklu beslenmektedir.
Köylülerin kendi çabalarıyla yaptığı gölette bir kısım arazi sulanarak sebze ekimi yapılmaktadır. Halen köyde oturanların tamamı Hemze Pıle Ailesine mensupturlar.


a-Coşkun (Elmedi)

Gevran Ovasının güneydoğu ucundadır. Han mezrasının 5 km kadar güneyinde yer almaktadır. Yüksek bir höyüğün yamacına kurulmuş büyük bir mezradır. Köylülerin geçimi, tahıl ekimi ve küçükbaş mera hayvancılığına bağlıdır.

 

b-Köprüköyü (Kotepıre)
Kabasakal mezrasının 1 km kadar doğusunda Devegeçidi Baraj gölünün kıyısındadır. Bu baraja gelen Şeğgür Çayı üzerinde, biri insanlar için, diğeri hayvanlar için olan, iki katlı tarihi bir köprü vardır. Köy, ismini bu muhteşem köprüden almıştır. Tarihi İpek Yolu, Han'dan sonra bu köprüden geçip Diyarbakır'a giderdi.
Verimli tarlaları olan köy, Gevran Ovası'nın son köyü sayılır. Köyün arazilerinin büyük bir kısmı baraj sularının altında kalmıştır. Yazın çekilen baraj sularının geride bıraktığı yatağında turşuluk kıtı ekimi yapılır.


c-Buzluca (Boç)

Hanagevra Mezrasının 2 km batısında, Ergani'den 27 km kadar uzaklıktadır.
Gevran Ovasından sonra başlayan taşlık arazide yer alan küçük bir mezradır. Fakat ekilebilir arazileri çoktur. Meraları az olmasına rağmen çok sayıda hayvan beslenir. Köyün içinden çıkan kaynak suyun önünde sebze yetiştirilir, fakat geçimleri daha çok kuru tarla ziraatına bağlıdır.

 

d-Han (Ğanagevra)

Gevran Ovası'nın en büyük köyüdür. Yüksek ve tarihi bir höyüğün etrafına kurulan köy, Ergani’nin 25 km güneydoğusundadır. İpek Yolun üzerinde bulunan köyün, eski zamandan kalmış bir hanı hala ayakta duruyor. Köylüler tarafında onarılan han, kubbeli büyük bir binadır. Halen samanlık ve ağıl olarak işlev görüyor. Köy, ismini bu muhteşem handan almıştır.
Köyde çiftçilik ve hayvancılığın yanı sıra, ticarette yapılmaktadır. Köyde birçok dükkan, değirmen ve kahvehane vardır. Otobüs ve dolmuşlarla Ergani'ye sürekli ve düzenli ulaşım sağlanmaktadır. Gevran Ovasındaki birçok köyün yol kavşağındadır. Merkezi olan köy, nüfus ve konum olarak belde olması gereken bir yerdir. Köyde İlköğretim Okulu ve Sağlık Ocağı vardır.

 

h-Kundır

Şeğgur Çayının güney kenarında küçük bir mezradır. Bazalt taşlarıyla kaplı arazide çok az ekilebilen tarla vardır. Bu köyden itibaren Karacadağ yükseltisi başlamaktadır. Koyun ve sığır hayvancılığı yapılmaktadır.

 

30-DÜMÜRLÜ (Dımırli)

Köy, Karacadağ'ın kuzeybatı yamacında, Karadağ sınırında, Ergani-Siverek-Diyarbakır üçgeninde yer alır. Ergani’nin 45 km güneyinde en uzak köylerinden biridir. Bu yüzden halkın ticari ilişkileri daha çok Diyarbakır ve Siverek şehirleriyledir
Köy halkının tamamı, İzol Aşiretine mensuptur. Ergani'de aşiret ilişkilerinin en canlı olduğu bölgedir. Çevredeki Zorava, Kani-hurka ve Kavaklı mezraları buradaki ağanın etkisi altındadır. Köyde ekili arazilerin büyük bir kısmı ve meralar aşiret ağasına aittir. Son yıllarda İzol Deresinin önündeki tarlalarda sulu tarım yapılmaya başlandı. Özellikle pamuk, çeltik ve sebze ekimi yapılır. Köyün asıl geçimi mera hayvancılığı üzerinedir. Kışın gelen göçerlere geniş meraların bir kısmı kiraya verilir. Dımırli, daha önce Alitaş Köyünün mezrası idi. Son yıllarda ayrılıp bağımsız muhtarlık oldu.

 

31 GÖKİÇİ (Gogıci)

Acakale Köyünün yaklaşık 3 km güneyinde, eskiden göçebelerin kışlağı olan mezra, yeni bir yerleşim yeridir. Çevrede meşhur olan kaynak suları vardır.
Arazilerinin büyük bir kısmı taşlıktır. Ekime elverişli alanları azdır. Tarımdan çok hayvancılık yapılır.


32-GÖZEKAYA (Eyneto)

Ergani-Dicle asfalt yolunun 1,5 km kuzeyindeki dağın eteğine kurulmuştur. İlçeye uzaklığı 10 km kadardır. Geniş bağları vardır. Toprakları taşlık ve kıraçtır. Halk geçimini hayvancılık ve bağcılık yaparak sağlanmaktadır.

 

33-GÖZLÜ (Gozli)

Gevran Ovasında yer alan köy, şehre 19 km uzaklıktadır. Gözlü, büyük bir höyüğün güney yamacına kurulmuş eski bir köydür. Yolu, Zengetil Köyü üzerinde gidilir. Köyün toprakları, eskide hazine arazisiydi daha sonra etkili memurlar ele geçirdiği için şimdi şehirde oturanların elindedir. Çevrede "Naciye Hanımın Köyü " olarak bilinir. Halen köyde oturanlar yarıcılardır.
Birkaç haneden ibaret olan köyün üç büyük mezrası vardır.


a-Kabasakal

Şeğgür Çayı’nın kuzeyinde, Gevran Ovasında yer alır. Ergani'den uzaklığı 23 km kadardır. Küçük bir höyük üzerinde kurulu eski bir yerleşim yeridir.
Düz ve verimli tarlaları vardır. Hububat ve ayçiçeği ekimi yapılmaktadır. Taşlık olan alanlarda mera hayvancılığı yapılır.
Eskiden bu köyde karakol bulunuyordu.

 

b-Kertil

Gevran ovasından sonraki taşlık arazide yer alır. Ergani'ye uzaklığı 22 km kadardır. Kertil Mezrasından itibaren Karacadağ yükseltisi başlar. Bu taşlık arazi içinde ekilebilir geniş tarlalar da vardır.
Halk geçimini, hububat ekimi ve hayvan besleyerek sağlıyor.

 

c-Kubık

Gozli Köyü ile Kertil Mezrası arasında küçük bir derenin kenarında sonradan kurulmuş bir yerleşimdir. Bu mezrada oturanlar 1950’den sonra dağ köylerinden göç ederek gelen ailelerdir.
Geniş arazilerinde buğday, arpa, mercimek, nohut ve ayçiçeği ekimi yapılır.

 

34-GÜLERCE (Çayan-Çayana Bédé)

Ergani'nin güneyinde Gevran Ovasında yer alan köy, Zengetil'e varmadan yolun 500 m doğusundadır. Etrafı verimli tarlalarla kaplı köyde, geniş çapta hububat ekimi yapılır.

 

a-Elbasti (Elbasi)

Zengetil Köyünün 6 km doğusundadır. Gevran Ovasındaki köyün tarıma elverişli geniş arazileri vardır. Kuru tarımın yanı sıra az sayıda küçük baş hayvan da beslenmektedir.

 

b-Aş. Çayan (Çayana Ozo)

Siyahmedi Mezrasının güneyinde yer alır. Olaş Mezrasından gelen derenin kenarında kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Dağ köylerinden gelen aileler oturuyorlar.
Arazileri tamamen Gevran Ovasında yer alır. Bir kısım tarlaları Devegeçidi Barajı Gölünün suları altında kalmıştır. Yazın çekilen baraj sularının bıraktığı alüvyonlu topraklarda turşuluk kıtı ekimi yapılır.
Mezranın sınırları içinde birkaç petrol kuyusu açılmıştır.

 

35-GÜZELYURT (Kumdam)

Zengetil Köyünün kuzeyinde Boğaz Çayının kenarındaki kumluk araziye kurulmuştur. Bu mezra Tılhum Köyünden ayrılan Hasip Ağa tarafında ilk olarak yerleşime açılmıştır. Eskiden Zengetil Köyüne bağlı bir mezra idi. Son yıllarda bağımsız muhtarlık oldu.
Çay kenarındaki tarlalarda sulu bostan ve sebze ekilir, Diğer verimli geniş arazilerde de tahıl ekimi yapılır

 

a-Yüksel (Tılğum)

Zengetil Köy yolu üzerinde yüksek bir höyüğün güney yamacındadır. Tarihi çok eski olan bu höyük, bazı kaynaklara göre eski bir kaledir.
Köyün çevresi, Gevran Ovasının düz ve verimli tarlalarıyla kaplıdır. Geniş tarlalarda hububat ekimi yapılır.


36-HANÇERLİ(Xençerli)

Ergani-Diyarbakır asfaltının 4 km kadar güneyindedir. Köy, Gevran Ovasının düzlüğüne kurulmuş eski bir yerleşim yeridir.
Topraklarının büyük bir kısmı Askeri Ağa ailesinin elindedir.
Geniş ve düz arazilerde buğday, arpa ve ayçiçeği ekimi yapılmaktadır.

 

a-Çimenhüyük (Lexeri)

Hançerli Köyünün güneyinde Elbasi Mezrasından sonra gelir. Büyük ve tarihi bir höyüğün üstüne kurulmuş eski bir yerleşim yeridir. Arazilerinin tamamı Gevran Ovasında yer alır. Geniş çapta tahıl ekimi yapılmaktadır. Boğaz Çayı kenarındaki tarlalarda pamuk ve bostan ekimi yapılır.

 

37-HENDEK (Xendeka)

Ergani'nin 26 km güneyindeki köy, Çakırfekir Köyünden hemen sonra gelir. Yolu Selman Köyü üzerinden Çakmak yoluna bağlanır. Çermik ilçesinin sınırında yer alır. Çermik ve Ergani'ye hemen hemen aynı mesafededir. Çermik ilçesi ile de yol bağlantısı vardır.
Yakın zamana kadar Çermik ilçesine bağlıydı, köylülerin istemi üzerine sonradan Ergani'ye bağlandı.

 

38-İNCEHIDIR (İncaxıdır)

Ergani'nin güneyinde yer alan köy, Çakmak Yolu üzerinde önemli bir merkezdir. İlçe merkezine uzaklığı 30 km kadardır. Geniş bir düzlüğe kurulmuş, büyük bir köydür. Karadağ eteğindeki köylerin içinden en eski yerleşim yerlerinden biridir.
Köyde karakol vardır. Ergani'nin en çok mezrası olan muhtarlığıdır. Tam 21 mezra bağlıdır. Geniş taşlık alan içinde küçük çapta ekilebilir tarlaları bulunmaktadır. Halkın geçimi tamamıyla hayvancılığa bağlıdır. Köyden Ergani'ye düzenli otobüs seferleri yapılmaktadır.

 

a-Akçakapı (Karabab)

İncehıdır Köyünün güneybatısında, Karadağ’ın eteğindedir. Ham olan yolu, yağmur yağınca ulaşıma kapanır. Çakırfekir Köyünden gelen aileler burada oturuyorlar.
Arazileri tamamen taşlıktır. Tahıl ekimi yapılmaz. Taşların arasında açılan küçük tarlalarda çeltik ve susam sulu tarımı yapılır. Geçimlerini, geniş çapta mera hayvancılığı yaparak sağlıyorlar.
Eskiden buradaki araziler sık meşe ormanlarıyla kaplıydı.


b-Azıklı (Muşıl)

Daha çok Çermik ilçesi sınırları içinde kalan mezra, İdari olarak İncehıdır Köyüne bağlıdır. Çermik ilçesi ile daha düzgün yol bağlantısı vardır. Bu yüzden ticari ilişkileri daha çok Çermik ilçesiyledir.
Bol otlu geniş meralarda hayvancılık yapılır. Kıjan Barajının önündeki tarlalarda sulu tarım yapılır.

 

c-Sütyüzü (Nevalmıstık)
Daha önceleri göçerlerin kış mevsiminde kıl çadır kurdukları kışlak yeriydi. Sonra Çermik ilçesinin Karagerdik ve Enceviz Köylerinden kan davası yüzünden buraya gelen ailelerin kurduğu küçük bir mezradır. Zımayık Köyünden giden Hıdır Aslan’ın çocukları oturuyorlar.
Geniş meralar içinde düz tarlalarda vardır. Aileler geçimlerini daha çok hayvancılık yaparak sağlıyorlar.

 

d-Mustafabağı (Reze Mıste)

Nevalmıstık Mezrasının hemen altında, Karadağ’ın eteğinde kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Arazileri tamamen taşlıktır. Geçimleri hayvancılığa bağlıdır.
Bölgedeki eski gür ormanlardan yalnız bu mezrada meşelik küçük bir alan kalmıştır.

 

e-Bito (Gutotık)

Çakırfekir Köyünden gelen ailelerin kurduğu yeni bir yerleşim yeridir. Çermik ilçesi sınırındadır. Eski gür ormanlardan kalma meşelik alanları vardır. Mezranın sahip olduğu meralar hayvancılığa çok elverişlidir.

 

f-Savaş

İncehıdır Köyünün 3 km batısında kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Çermik ilçesi sınırındadır. Karadağ'ın eteğinde, ekilebilir arazileri en fazla olan mezradır. Bol otlu meralarda çok sayıda hayvan beslenir.

 

g-Sultantepe (Sıltantepe)

İncehıdır Köyünün 1 km kuzey doğusundadır. Büyük bir höyüğün etrafında kurulmuştur. Cıngırşin Köyünden gelen aileler oturuyor. Arazilerinin az bir kısmı ovalıktır. Az da olsa tahıl ekimi yapılır. Geçimleri daha çok küçük baş mera hayvancılığa bağlıdır. Çok geniş olan meraların bir kısmını göçebelere kiraya veriyorlar.

 

h-Geçitli (Seguherık)

Çakmak Köy yolunun İncehıdır Köyüne varmadan 2 km doğusunda, yüksek bir tepenin üstüne kurulmuştur. Yolu stabilize olan, büyük bir yerleşim yeridir.
Arazileri Cıngırşinli ailelerin elindedir. Burada oturanlar yarıcılardır. Taşlık olan arazide küçükbaş mera hayvancılığı yapılır


ı- Bostanek
İncehıdır Köyünden 5 km mesafede, Çakmak Yolu üzerinde yeni bir yerleşim yeridir. Çermik İlçesinin Kıjan Köyünden gelen aileler burada oturuyorlar.
Sürülebilir arazileri azdır. Taşlık olan meralarda çok sayıda hayvan beslenir.

 

j-Pamuklu (Pembolıx)

Següherık Mezrasından sonra gelir. Goladeve Mezrası ile de yol bağlantısı vardır. Yakın zamanda Çermik ilçesinin Kıjan Köyünden göç edip gelen aileler kurmuşlar.
Çevresi tamamen taşlıktır. Köyün içinde çıkan kaynak suyun önünde sebze ve pamuk ekimi yapılır. Mezra ismini pamuk ekiminden almıştır.


k-Momık

Aşağı Bitikci Mezrasından sonra 1 km Çakmak Yolunun batısındadır. Kara taşların içinde kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Çermik ilçesinin köylerinde göç eden ailelerin yerleştiği küçük bir mezradır.


l-Çırrık

Berojek ile Yk. Bitikci mezraları arasında, Çakmak Yolu üzerindedir. Taşlık arazi içinde birkaç evden oluşan yeni bir yerleşim yeridir.
Mezra boşaltılmış olduğundan, halihazırda kimse oturmuyor, virane haldedir.

 

m-Aş.Bitikci (Berojek)

Çakmak yolu üzerinde önemli bir merkezdir. Gevran Ovasının güneybatı ucunda yer alır. Bitikci Köyünden kan davası yüzünden göç eden aileler oturuyorlar.
Arazilerinin bir kısmı taşlık, bir kısmı ovadadır. Halk tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır.


n- Bitikci

Çakmak Yolunun 1 km batısında, Çırık ile Tortıni mezraları arasında yer alan eski bir yerleşim yeridir.
Hem taşlık alanda meraları, hem de ovada sürülebilir geniş arazileri vardır. Bazı sulu tarlalarda sebzecilik ve pamuk ekimi yapılır.

 

o-Hamok

Berojek Mezrasının 6 km batısında, Çermik ilçesinin sınırındaki Karadağ'ın eteğindedir. Eski bir yerleşim yeri olmasına rağmen, halen birkaç hane den ibaret küçük bir mezradır
Arazileri taşlıktır. Yakın zamana kadar, burada geniş ve gür ormanlar vardı. Bu ormanlarda çok sayıda yaban hayvanları yaşardı. Ne yazık ki bilinçsizce bu güzelim ormanlar yok edildi.
Mezra halkının geçimi mera hayvancılığına bağlıdır.

 

ö-Berba

Hamok Mezrasının hemen yanı başındadır. Yolu, Aşağı Bitikci Mezrası üzerinden Çakmak Yolu'na bağlanır. Karadağ’ın eteğinde küçük ve yeni kurulmuş bir yerleşim yeridir. Yakın zamana kadar buraları sık meşe ormanlarıyla kaplı idi.

 

p-Alğo

Hamok Mezrasının 5,5 km güneybatısında yer alır. Yok edilmiş orman arazisinden kalmış meralarda hayvancılık yapılır.

 

r- Sakızburnu (Pozesakıze)

Berba Mezrasından sonra gelir. Karadağ'ın eteğindeki küçük merada oturanların tamamı Çermik İlçesinin Kerto Köyünden ailelerden oluşmuştur.
Karacadağ sırtındaki mezrada halk, hayvancılık yaparak ve küçük çapta ziraatla uğraşarak geçimini sağlamaktadır.

 

s-Sorık (Sekuçka)

Çermik İlçesinin Taşmali Köyünden gelen ailelerin kurduğu yeni bir yerleşim yeridir. Çevresi tamamıyla taşlıktır. Halkın geçimi tamamen mera hayvancılığına bağlıdır.

 

ş-Mazlı (Sereçavi)

Zımayık Köyünden gelen ailelerin kurduğu yeni bir yerleşim alanıdır. Geniş taşlık meraların yanı sıra, ekime elverişli tarlaları ve bahçelik alanları vardır.


t-Sebirka

Zımayık Köyünden göç eden ailelerin kurduğu yeni bir yerleşim yeridir. Eskiden göçerlerin kışın çadır kurduğu yerdi. Tamamıyla taşlık olan arazide çok sayıda sığır beslenir.

 

39-KARPUZLU (Malıka)

Ergani’den 16 km uzaklıkta, Mil Dağının güney yamacındadır. Köyün toprakları Gevran Ovasındadır. Köyün içme suyu vurulan sondaj kuyusundan sağlanmaktadır.
Tarımla uğraşmakla birlikte, geçimleri daha çok hayvancılığa bağlıdır. Birçok aile Ergani'ye yerleşerek, modern ahırlarda besicilik yapmaktalar.


a- Gedicek (Külava)

Halk arasında "Gavane Külava" denilen geçidin doğusunda yer almıştır. Kulava iki mahalleden meydana gelmiştir. Her iki mahallede içme suyu sıkıntısı çekmektedir. Sularını Diyarbakır asfaltı altındaki kuyulardan sağlarlar. 1997 yılında vurulan sondaj kuyusu vuruldu, ümit ederim yakın zamanda susuzluktan kurtulurlar.
Evleri, briketten ya da tuğladan yapılmış muntazam damlardır. Köyde oturan birçok aile gedikteki Diyarbakır Belediyesi Konkasör İşletmesinde işçi olarak çalışmaktalar. Mezra halkı kuru hububat ziraatı ve hayvancılıkla uğraşmaktadır.


40-Y. KARPUZLU (Malıkaye jerin)

Aile kavgaları yüzünde Malıkan Köyünden ayrılan ailelerin oluşturduğu yeni bir yerleşim yerleridir. "Gavane Kulava" denilen geçidin, Zengetil Köy yolunun ayrıldığı noktadadır. Yeni yapılan evleri tuğladan betonarme binalardır. Hem dağda hem de ovada yer alan arazisi tarım ve hayvancılık yapmağa elverişlidir.
1997 yılında idari olarak Karpuzlu Köyünden ayrılıp bağımsız muhtarlık oldu.

 

41-KARŞIBAĞLAR (Zilan)

İlçenin 7 km güneydoğusunda, aynı adla anılan dağın kuzey yamacındadır. Aile kavgaları ve kan davası yüzünde birçok aile köyden göç etmiştir. Öyle ki Ergani'de halk arasında "Zilan Mahallesi" diye adlandırılan bir mahalle vardır.
Köy arazisi hayvancılık yapmaya müsait olmasına rağmen, fazla sayıda hayvan beslenmemektedir. Geniş bağlık alan vardır. Zilan Köyünün bağları çevrede ün yapmıştır. Eskiden şehirde oturanlar dahi burada yarıya bağ tutardı. Bağ bozumunda bu bağlara gelir; pekmez, pestil, kesme, sıncok gibi yemişler yaparlardı.


42-KAVURMAKÜPÜ ( Kıneramezın)

Ergani-Maden karayolunun 1,5 km doğusunda, Zülküf Dağı'nın arka yamacına kurulmuştur. İlçeden uzaklığı 7 km kadardır. Bol ve soğuk suları, tertemiz havası ve yemyeşil bahçeleriyle, çok güzel bir köydür. Çevrede üzümü ve meyveleriyle tanınır.

 

43-KAYAN (Keyan)

Selman ile Kocali köyleri arasında, Çakmak Köy Yolunun 2 km doğusundadır. Gevran Ovasında yer alan köy, Ergani'ye 15 km uzaklıktadır. Köylüler ziraat ve hayvancılıkla meşgul olmaktadırlar.

 

a-Kikısan

Selman'ın 1 km kuzeybatısında, Bervan Dağının güneydoğu yamacındadır. Köyün kuzeyi dağlık, güneyi ovalıktır.
Köyün sınırları içinde tarihi şehir harabeleri ve Açan Pişman, Açmayan Pişman Mağarası vardır.


44-KESENTAŞ (Gisgis)

Ergani-Çermik yolu üzerinde büyük bir köydür. Ergani'nin Çermik sınırındaki köyü olup, şehre 17 km uzaklıktadır.

Gisgis çok eski bir yerleşim yeridir. Bir rivayete göre Ermeniler tarafından kurulmuştur. Köyün yakınındaki tepede gümüş işletmeciliği yapıldığı söylenmektedir. Sıncık Çayı kenarındaki Tendurık Tepesi'ndeki mağara, kayaya oyulmuş ilginç bir yapıdır. Köyün sınırları içinde dört tarihi harabe yeri vardır.
Köyde sağlık ocağı, kahve, fırın ve bakkaliye dükkanları vardır. Eskiden karakol bulunurdu.

Ergani'nin en erken okula kavuşan köylerinden birisidir. 1944 yılında beş sınıflı ilkokul açılmıştır. Şimdi İlköğretim okulu vardır.

Köyden birçok öğretmen ve diğer mesleklerden memurlar çıkmıştır. Köyün tarıma elverişli arazileri azdır. Daha çok bahçe ziraatı yapılmaktadır.

 

45-KIRALAN (Kilisa Kıra)

Ergani'nin sadece 1 km kadar doğusundadır. Şehre çok yakın olduğundan gelişmemiştir. Köy ismini hala kalıntıları bulunan meşhur bir kiliseden almaktadır.
Köyün toprakları kıraçtır. Köylüler ziraatla uğraşmaktadır.

 

46-KOCAALİ (Kocali)

Gevran Ovasında, ufak bir tepenin üstüne kurulmuştur. Çakmak köy yolundan gidilir. Şehre uzaklığı 12 km kadardır. Ergani'den Kocali Köyüne kadar devam eden ovalık düz arazi, bundan sonra yerini bazalt taşlarla kaplı platoya bırakmaktadır.
Köyde yapılan tarım da, hayvancılık da iyi sonuçlar vermektedir. Ayrıca köyde azımsamayacak kadar fenni kovanda arıcılık da yapılmaktadır.


47-KORTAŞ (Gomayık)

Ergani'nin kuzeydoğusunda Maden dağları arasındadır. İlçeden 15 km uzaklıktadır. Demir yolu köyün yakınından geçmektedir.
Dağların arasındaki derin vadilerde akan kaynak suların önünde meyvecilik ve sebzecilik yapılır. Dağ eteklerinde geniş bağlık alanları vardır. Tarıma elverişli arazisi yoktur. Eskiden köyden birçok kişi D.D.Y. ve Maden Bakır İşletmesinde çalışırdı.
Kral Kızı Baraj Gölü alanına giren çevredeki çıplak dağlarda ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır.


a-Dalbudak

Amedi Köyü yolu üzerinde yüksek bir dağın tepesine kurulmuş birkaç evden oluşan küçük bir yerleşim yeridir.


b-Hacıkaya Evleri

Gomayıg Köyünün hemen yanında kurulmuş, birkaç evden ibaret küçük bir mezradır.


c-Güneycik (Malé Beroj)

Amedi Köyü yolunun kuzeyindeki dağın güney yamacına kurulmuş küçük bir yerleşim yeridir.
Aileler bağcılık ve bahçecilik yaparak geçimlerini sağlarlar.


48-KOYUNALAN (Meyadun)

Ergani-Diyarbakır asfaltının güneyinde, Geyik İstasyonunun yanındadır. Meyadun Köyü, küçük bir höyüğün üstüne kurulmuş eski bir köydür.
Arazilerinin büyük bir kısmı taşlıktır. Gevran Ovasından yer alan tarlalarda; buğday, arpa, mercimek, nohut ve ayçiçeği ekimi yapılır.


a-Acar (Cedeli)

Meyadun Köyünün 1000 m kadar güneyinde olup, Karacan Mezrasından sonra gelir. Yüksekliği az bir tepenin üstüne kurulmuştur. Bu küçük mezrada oturan ailelerin tümü, İçli Ailesi'ne mensupturlar.
Mezra, su kaynakları bakımından zengindir. Arazilerinin bir kısmı taşlık, bir kısmı ovalıktır. Bu yüzden geniş çapta tarım ve hayvancılık yapılmaktadır.


49-KÖMÜRTAŞ (Hoşan-Xweşa)

Ergani-Diyarbakır karayolu üzerindedir. Hoşan Dağı burnundaki köy şehre 4 km uzaklıktadır. Köyün hemen yanında Ergani Çimento Fabrikası için çıkarılan taşocağı vardır.

Köyün koruluk alanında vurulan sondaj kuyularında çıkan su, Ergani'ye götürülmektedir. Ergani'nin su ihtiyacını sağlayan köy, ne yazık ki, kendi suyunu 1 km mesafeden eşek sırtında taşıyarak karşılamaktadır.

Köyün yanındaki Hersin Çayı kenarında, “Çahlıka Ziyaret ve Dahl” denilen yerde, birçok mağara vardır. Buraların çok eski bir yerleşim yerleri olduğu bilinmektedir.


a-Kırmaçalı ( Zilana Jerin )

Hoşan ile Zilan Köyleri arasında Zilan Dağının kuzey yamacındadır. İdari olarak Hoşan'a bağlı olan mezranın nüfusu Zilan Köyü üzerinedir. 1950 tarihinde çıkan bir kan davası yüzünde Zilan'dan göç eden akraba aileler tarafında kurulmuştur.
Köylüler tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadırlar.

 

b-Uzunoba (İzinob)

Ergani'nin 2 km güneydoğusunda bir ova köyü idi. Halihazırda tamamen boştur. Köylülerin çoğu Ergani'nin İsmetpaşa Mahallesine yerleşmişler. Hoşot Ovasının verimli topraklarındaki tarlalarında buğday, arpa, mercimek ve ayçiçeği ekimi yapılmaktadır.


50-KÜMÇİ

Teveran ile Şerik mezraları arasındadır. Çakmak Köy Yolunun 1 km kadar batısındadır. Çermik ilçesi ile yol bağlantısı vardır.
Köy yakın zamana kadar Çakartaş Köyüne bağlı küçük bir mezraydı. Yeni muhtarlık oldu.
Çevresi taşlık olan meralarla kaplıdır. Geniş çapta küçük ve büyükbaş mera hayvancılığı yapılır.

 

51-MORKOYUN (Divana)

Ergani'nin 30 km doğusunda Eğil ilçesine sınırdır. Köyün yolu Ahmetli Köyünden sonra dağa tırmanarak gider. Diyarbakır kara yolu asfaltına 5,4 km uzaktır. Morkoyun ve mezraları Divana Dağının ortasındadır. Ergani'nin bu ikinci sıra dağları yekpare kayalardan oluşmuştur. (Hoşan Köyünde ve Mil Dağında açılan taş ocaklarında bu görülür.) Bu yüzden bu sıra dağlar içinde bir tane olsun su kaynağına rastlanılmaz.
Eskiden Morkoyun Köyünün susuzluğu dillere destandı. Enver Atılgan, "Ergani" adlı kitabında köyün susuzluğunu, Kaymakamın bu köye gidişini ve karşılaştığı acıklı durumu uzun uzadıya anlatmaktadır. Çevrede köyün susuzluğu ile ilgili birçok hikaye anlatılır. Son yılarda vurulan sondaj kuyusuyla köy sağlıklı suya kavuştu.
Divana Dağı, bodur meşe ağaçlarıyla kaplıdır. Halkın geçimi tamamen mera hayvancılığına bağlıdır. Daha çok kıl keçisi ve koyun beslenir. Kışı köyde geçiren köylüler, havalar ısınınca Diyarbakır asfaltı kenarındaki düzlüklere veya Zülküf Dağı eteklerindeki bahçelere yaylaya giderler.

 

a-Hor

Divana Köyünün kuzeyinde yer alır. Mezranın köyle yol bağlantısı vardır. Sık meşe ağaçlarıyla kaplı dağlarda çok sayıda kıl keçisi beslenir. Yaz aylarında Zülküf Dağı ve Ali Dağı eteklerindeki bahçelere göçerler.

 

52- OLGUN (Siyahmedi)

Boğaz Çayı kenarında kurulmuş, ismi olup cismi olmayan eski bir köydür. Tarihte birkaç kez yerleşilip harabe olmuştur. Son olarak 1950'lerde şenlenen köy, daha sonra aile kavgaları yüzünden halk köyü terk edip çevre mezralara ve şehre göç etmiş. Halihazırda köyün bulunduğu yer tarla olarak sürülmektedir. Şimdilik Siyahmedi Köyünden iki yaşlı ağaç eser kalmıştır. Fakat halen resmi kayıtlarda köy olarak geçmektedir ve ona bağlı üç mezra vardır.
Köyün arazisi eskiden halk arasında “Madenli Efendiler” denilen memurlara aitti. Daha sonra köyde oturanlar satın aldılar.


a-Çayırbaşı (Şeğık)

Boğaz Çayının kenarındaki kumluk arazide kurulmuş yeni bir köydür. Zengetil Köyünün 4 km kadar güneydoğusunda yer alır. Köyün arazileri eskiden Madenlilere aitti. Gevran Ovasında geniş arazileri vardır. Çay kenarındaki tarlalarda sulu tarım yapılmaktadır.


b-Holo

1980'li yılların başında Hamza ASLAN ailesi Şeğıkten ayrılarak burada yeni bir yerleşim yeri kurdu. Aileler, Devegeçidi Barajı kenarın-daki tarlalarda sulu ziraatla uğraşmaktalar.


c-Çiçeközü (Rıhanok)

Büyük ve tarihi bir höyük üzerine kurulmuştur. Gevran Ovasının Diyarbakır sınırındaki yerleşim yeridir. Mezranın arazisi eskiden Madenlilere aitti, daha sonra burada oturanlar satın aldılar.
Çoğu taşlık olan arazi arasında sürülebilir küçük tarlalar da vardır. Devegeçidi Barajı kenarındaki tarlalarda sulu tarım yapılır.

 

d-Tilki

Devegeçidi Baraj Gölü kenarında, Han Köyü yolu üzerindedir. Baraj gölü çevresindeki tarlalarda sulu ziraat yapılır. Mezrada yeni açılan sondaj kuyularında bol miktarda petrol çıkmaktadır.

 

53-ORTAAĞAÇ (Male Demo)

Ergani'nin batısındaki Maden Dağlarında yer alır. Sarp bir dağın eteğine kurulu köy kazaya 10 km uzaklıktadır. Köy Ergani-Maden asfaltının 4 km doğusundadır.
Köyün bulunduğu yerde krom madeni çıktığı için, madeni işleten müteahhit firma, köylüler için yeni evler yapmıştır.
Tamamıyla sarp dağlardan oluşan köyün arazisi, ekime elverişli değildir. Derin vadilerdeki su kaynakları önünde bahçecilik yapılmaktadır. Geniş bağlık alanları da vardır.

 

a-Kolbaşı (Male Bilal)

Malediko ile Bışara mezralarının arasında, sarp ve çıplak Maden Dağlarının üstündedir. Kolbaşı 8-10 hanelik küçük bir mezradır.
Buradaki aileler, bağcılık ve bahçecilikle uğraşırlar.

 

b-Sürekli (Male Puşiya)

Male Demo Köyünün 500 m kadar doğusunda, derin bir vadinin içinde yer alan eski bir yerleşme yeridir.
Çevresi tamamıyla dağlıktır. Bu dağlarda meşe ormanları vardır. Dağ yamaçlarındaki eğimli alanlar bağlıktır. Bağların etrafında çok badem ağaçları vardır. Derin vadilerdeki su kaynaklarının önünde sebze bahçeleri yer alır. Male Pûşiya, yeni yapılan Male Demo evleriyle birleşmiş durumdadır.

 

c-Bışara

Maden Çayının yanında yer alan mezra, Ergani'nin en kuzeydoğu ucundaki sarp dağların arasındadır.
Köyün çevresindeki çıplak dağlar Kral Kızı Barajı alanına girdiği için, erozyonu önlemeğe yönelik ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır.

 

d-Ayrancılar (Male Diko)

Male Diko Mezrasının yolu Male Demo Köyünden geçerek Bışara Mezrasına varmadan sağa ayrılır. Sarp Maden Dağlarının üstünde kurulmuş küçük bir yerleşim yeridir. Derin vadilerde sebzecilik, dağ yamaçlarındaki arazide bağcılık yapılır.

 

54-ORTAYAZI (Macira-Aşağı Belaxur)

Hoşot Ovasında yer alan köy, Ergani'ye 8 km uzaklıkta yeşillikler içinde güzel bir köydür. Yolu Çermik asfaltından ayrılır.
Ortayazı Köyü, Kurt İsmail Paşanın Diyarbakır valiliği sırasında, 1893 Harbinde, Kars havalisinden gelen göçmenlerin yerleştirildiği köydür.
Ergani'de halkın kendi arasında Türkçe konuştuğu tek köydür. Çevre ile kaynaşan köylüler, ziraatla uğraşmaktadırlar. Arazilerinin büyük bir kısmı Boğaz Çayı'ndan ayrılan bir kanalla sulanmaktadır. Pamuk ve şekerpancarı ekimi yapılır.
Ergani'de ilk köy okulu, 1937 de burada açılmıştır. Köy halkı tamamıyla okuryazardır.


55-OTLUCA (Kızılca)

Ergani'nin güneybatısında Enüş Peygamber Dağının güney yamacındadır. Şehir merkezine 17 km mesafededir. Köyün kuzeyi dağlık, güneyi ovalıktır. Köyün yolu Ortayazı Köyünden geçer. Köy halkı tarım ve hayvancılıkla uğraşır. Enüş Peygamber Dağı üstündeki türbe perşembe günleri ziyaretçilerle dolar.

 

56-ÖZBİLEK (Memela)

Zilan Dağının Ergani'ye bakan yamacındaki köy, şehre 12 km kadar uzaklıktadır. Dicle asfaltından 3,2 km mesafededir. Memela Köyü, çok eski bir yerleşim yeridir. Köyün içinde hala bir kilisenin temel kalıntıları duruyor.
Köy topraklarının bir kısmı dağlık, bir kısmı ovalıktır. Ovalık alanda, buğday, arpa, mercimek ekimi yapılır.
Çevrede herkesçe bilinen çok ünlü bağları vardır. Eskiden (Diyarbakır dahil) şehirde oturanlar Memela Köyünde bağ tutardı. Memela'nın güzel şire üzümünden yapılan, pekmez, pestil, helva ve kesmenin tadına doyum olmaz. Köyün geçimi tamıyla bağcılığa bağlıdır dense yeridir. Ergani'nin ilk okula kavuşan köylerinden biridir. Ergani ve Diyarbakır'daki resmi dairelerde çalışan birçok Memelanlı memur ve işçi vardır.

 

57-PINARKAYA (Malan)

Ergani-Çermik şosesi üzerinde, Salhi Dağının doğu yakasındadır. Malan, İlçe merkezine 10 km uzaklıkta küçük bir köydür. Köyün geniş arazileri pek yoktur. Halk hayvancılık ve ziraatla uğraşır.

 

a-Gedikler (Keydaliya)

Malan Köyünün 2 km kadar kuzeyinde, aynı dağın yamacındadır.
Boğaz Çayı önündeki tarlalarda sebzecilik yapılmaktadır. Köyün yanında eski bir şehir harabesi vardır. Köy tamamen boşaltılmış durumdadır.


58-SABIRLI (Hacuga)

Ergani'nin kuzeydoğusunda Sakız Dağının eteğinde kurulmuş olup; bağlı, bahçeli, şirin bir köydür. İlçe merkezine uzaklığı 8 km kadardır.
Köyün ekili Dikili alanları azdır. Köyün yamacında bulunduğu Sakız(Ali) Dağı ormanlıktır. Halk daha çok hayvancılık yaparak geçimini sağlamaktadır.

 

a-Yukarı Sabırlı

Zülküf Dağının arka yamacında kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Divana Köyünden daha önce yayla için gelen aileler buraya yerleşmişler.


b-Aşağı Sabırlı (Bakırgüme Evleri)

Daha önce Divana Köyünden buraya yayla için gelen ailelerce kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir. Buradaki soğuk pınarların önünde sebze ekilir. Aileler daha çok koyun ve keçi beleyerek geçimini sağlamaktadır.


59-SALİHLİ (Salhi)

İlçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Ergani-Çermik yolunun 1,6 km kuzeyindeki bir vadinin güney yamacına kurulmuştur. Salhi Köyü büyük ve eski bir köydür. Üzerinde kurulduğu höyük ilk çağlardan beri yerleşim alanı olmuştur.
Sürülebilir arazileri azdır. Daha çok bağcılık yapılmaktadır. Ziraat ve hayvancılıkla uğraşmakla birlikte, dışarıda inşaat işlerini de yaparlar.

 

60-SALLAR (Male Sala)

İlçe merkezine 9 km uzaklıkta, Ergani'nin batısındaki Boğaz Dağı'nın batı yamacında kurulmuştur. Ergani-Maden arasındaki demiryolunun tek istasyonu bu köydedir. Sallar Köyünün dağlar arasında kalmış küçük bir ovası vardır. "Raste " denilen bu düzlükte hububat ekimi yapılır. Köy halkı tarım ve hayvancılıkla uğraşır.

 

61-SALLlCA (Tahya)

Ergani-Diyarbakır asfaltından 500 m kadar kuzeyindeki Divana Dağının uzantısı olan küçük bir tepeye kurulmuş olup; ilçe merkezinden uzaklığı 16 km kadardır. Köyün çevresinde birkaç ören yeri vardır. “Kel” denilen tarihi kale araştırılmaya değerdir.

Ovada geniş tarlaları vardır. Köylüleri geçimlerini tahıl ekimi ve hayvancılık yaparak sağlamaktalar.

 

62-SELMAN

Çakmak Köy Yolu üzerindeki köyler arasında en büyük köy, Selmandır. Şehre uzaklığı 15 km kadardır. Yolu 1996 da asfaltlandı. Sağlık ocağı, değirmeni, kahvesi ve dükkanları bulunan büyük ve merkezi bir köydür. İlköğretim Okulu vardır. Köy son yıllarda çok gelişti.

Köylüler tahıl ekimi ve hayvancılıkla uğraşarak geçimini sağlamaktadır.
Selman Köyünün çok meşhur suyu vardır. Bu su için şöyle bir yakıştırma yapılır.(Tasık ava Selmané, guşik tiriye Şeğané.) Yani, Selman'ın bir tas suyu, Şeğan'ın bir salkım üzümü).
Köyde rüzgar gücü ile çalışan bir sondaj kuyusundan sağlamaktadır.

 

a-Pamukpınar (Güla)

Selman ile Çakırfekir köyleri arasında yer alan küçük bir yerleşim yeridir. Ovada yer alan geniş arazilerde tahıl ekimi dere kenarındaki tarlalarda sulu tarım yapılır.


b-Soğuktepe (Mezre)

Acakale Köyünün 2 km kadar kuzeyindedir. Çakmak Köy Yolu'na 500 m mesafededir. Şose olan yolundan her zaman ulaşım sağlanır. Ekime elverişli geniş arazilerinde hububat ekimi yapılır.

 

c-Yeşilçayır (Helavok)

Selman Köyünün 2 km batısındadır. Gevran Ovasında yer alan arazileri verimlidir. Geniş alanlarda hububat ekimi yapılır.


63-SESVEREN PINAR (Hilar)

Ergani'nin 8 km güneyindedir. Hoşot Ovasının güneyindeki dağların eteğindedir. Köy, etrafı yüksek kayalarla çevrili doğal bir kale görünümündedir. Etrafında çok sayıda mağara vardır. Bu mağaralar resim ve kabartmalarla süslüdür.
Yapılan arkeolojik kazılarda Hilar Köyü, dünyanın ilk yerleşik köyü olduğu anlaşılmıştır. Yine dünyada ilk olarak hayvanın evcileştirildiği, ilk tarımın yapıldığı, ilk madenin işletildiği yer olarak biliniyor.
Köyün etrafı gerçek bir tarih hazinesidir. Bu yüzden 1. DERECEDE ARKEOLOJİK SİT ALANI olarak ilan edilmiştir. Köyde “Tarım Müzesi” açılması için araştırma yapan bilim adamları birkaç kez Kültür Bakanlığına önerilerde bulunmuşlardır, ne yazık ki bu istem şimdiye kadar geçekleşmedi.
Köyün verimli tarlaları vardır. Boğaz Çayı kenarındaki tarlalarda sulu tarım yapılmaktadır. Köyde geniş çapta hayvancılık da yapılır.
Çevrede şöyle bir rivayet anlatılır:
"93 Harbinde Ruslara esir düşen birine sormuşlar.
-Hilar'ı bilir misin?
-Evet demiş.
-Saban uçları (gisın) demirden mi? Altından mı?
Adam şaşkınlıkla "Demirdendir" demiş.
-Öyleyse üstünde yaşadıkları zenginliğin farkında değiller
Bu köyün sahip olduğu tarihi değerler, müze olarak korunup turizmin hizmetine sunulursa Rusun dediği gibi zengin olunur.

 

64-SÖĞÜTALAN (Xuniya)

Ergani'nin kuzeydoğusuna düşen köy, şehre 18 km uzaklıktadır. Köye, Gülbaran'dan, Zülküf Dağı eteğini takip eden yoldan gidilir. Dicle Nehri kenarındaki köyde geniş çapta sebzecilik yapılmak-tadır. Yetiştirilen sebzeler haftada bir kamyonla Ergani sebze haline getirilir. Köyün etrafı su kaynaklarıyla doludur. Buralarda çok sayıda kavak bahçeleri vardır.

 

a-Yoncalı (Selgeto)

Ergani'den 15 km uzaklıktadır. Dicle Nehrinden 3 km mesafedeki köyün önü düzlük, arkası dağlıktır. Köyün ortasında çıkan kaynak suyun önünde eskiden dört değirmen dönerdi. Tabiatın bütün güzelliklerini bu köyde görmek mümkündür.
Bağ ve bahçeleri oldukça çoktur. Bu güzel bahçeler yazın ele geçmez piknik yerleridir. Halkın büyük bir kısmı meyvecilik ve sebzecilikle yaparak geçinir. Hayvancılık da yok değildir.


b-Meşedibi (Zıban)

Ergani'den 20 km uzaklıkta, Dicle ilçesi sınırındadır. Dicle Nehrinde 2 km mesafededir. Köyün arazisi dağlıktır, sürülebilir arazileri azdır.
Köylülerin geçimi bahçecilik ve hayvancılığa bağlıdır. Zıban Mezrasının meşhur incirleri bütün çevrede bilinir. Mmarazileriyle birlikte tamamen Kral Kızı Barajı Gölü altında kaldı.

 

65-SÜKÜNDÜZÜ (Şexsiyar)

Ergani'nin güneyindeki köye Çakmak köy yolunun 1 km batısındadır. Hilar Dağının güney yamacındaki köy, şehre 10 km uzaklıktadır. Köy, adını dağın tepesindeki "Şeğe Suvar" ziyaretinden almıştır.
Gevran Ovasında, okumanın önemini ilk kavrayan köydür. Köyden büyük şehirlere çok sayıda göç olduğu için büyümemiştir. Yıllarca susuzluk çeken köylüler, daha sonra sondaj kuyusu vurulması sonucu suya kavuştu. Şimdi her evinde su akan, Ergani'nin şanslı köylerinden biridir.
Köyde çok sayıda hayvan beslenir. Gevran Ovasındaki tarlalarda, buğday, arpa, mercimek ve ayçiçeği ekimi yapılır.


66-TEVEKLİ (Ziyarek)

Ergani-Diyarbakır karayolundan 1,2 km mesafedeki Divana Dağının güney yamacına kurulmuştur. Ergani’ye uzaklığı 17 km kadardır. Köyden kopmuş iki mahallesi vardır.
Köyün kuzeydoğusundaki “Sosın” denilen tepede ve ovada tarihi birkaç höyük vardır.
Asfaltın kenarında tarıma elverişli tarlaları vardır. Köylülerin geçimi daha çok hayvancılığa bağlıdır.


67-USLUCA (Zeyndela)

Ergani'nin 10 km güneyinde, Bervan Dağının eteğindedir. Çakmak köy yolu Zeyndelan Köyünün içinden geçmektedir.
Bervan Dağının üstü çok eski bir yerleşim yeridir. Buradaki şehir kalıntıları ve bağları hala duruyor.
Köyün geniş otlaklarının olması, hayvancılığı gelişmesine sebep olmuştur. Gevran Ovasındaki tarlalarda kuru ziraat yapılmaktadır.
Köyde karakol vardır.


68-ÜÇKARDEŞLER (Berva)

Çakmak Köy yolu üzerinde, Gıryan Mezrasından hemen sonra gelir. Dağ eteğinde kurulu köyde, tarım ve hayvancılık yapılır. Bervan Dağı çok eski bir yerleşim yeridir. Bu dağ bir zamanlar bağlık ve ormanlıkmış. Eski Bervan şimdi ziyaret olarak bilinen yerin altında imiş. Bir rivayete göre çevredeki bir çok öy buradan göç edenler tarafından kurulmuştur.
Ovada yer alan arazide hububat tarımı yapılır.


a-Güneşalan (Gırya)

Zeyndelan Köyünden sonra gelir. Bervan Köyünden ayrılma olan mezra iki mahalleden meydana gelmiştir. Bir kısmı Bervan Dağının kenarındadır. Bir kısmı da karşısındaki bir höyüğün üstüne kurulmuştur. Höyüğün üstündeki evlere "Gıre Hemé Reso" denir. Sebebi daha önce “Gıre Mervan” olarak bilinen bu tarihi höyüğün üstüne Heme Reso adında birinin ev kurmasından dolayıdır.
Gevran Ovasında yer alan arazilerinde, geniş çapta tahıl ekimi yapılır.


69-ÜZÜMLÜ (Ken)

Divana Köyünün doğusunda yer alır. Her ne kadar meşelikler arasında küçük tarlalar sürülse de asıl geçimleri koyunculuk ve kıl keçisi beslemesine bağlıdır.
Yakın zamana kadar Divana Köyüne bağlı olan mezra, yeni muhtarlık oldu.
Köylüler yaz aylarında Zülküf Dağı arkasındaki bahçelere yaylaya giderler. Birçok aile buralara ev yapıp sürekli yerleşmiş durumdadır.


70-YAKACIK (Koteka)

Ergani'nin kuzeydoğusunda merkeze 10 km uzaklıktadır. Arazileri kıraçtır. Halkın geçimi daha çok bağcılık üzerinedir.
Kotekan Köyü, çevrede şeyhlerin köyü olarak bilinmektedir. Köyün yakınında bulunan türbe (kubbe) her salı gecesi ziyaretçi akınına uğramaktadır.
Ergani'de iki dönem belediye başkanı seçilen Osman Aslan, Kotekan Şeyhlerindendir.

 

a-Hersin

Kotekan Köyü yolu üzerinde Hersin Çayının kenarındadır. Çok eski bir yerleşim yeri olan mezra, 1980'li yılların sonunda yeniden yerleşim alanı oldu.
Yakın zamana kadar burada bir kilise harabesi duruyordu. Koteka Köyünden göç eden aileler yerleşince bu kilisenin duvarlarını yıkarak taşlarını ev yapımından kullandılar, böylece bu muhteşem yapı yok oldu.


71-YAMAÇLAR (Belaxur)

Köyün diğer bir adı da “Yukarı Belahur” dır. Ergani'nin 14 km güneybatısındadır. Belahur Dağının kuzeye bakan yamacına kurulmuştur. Yolu Ortayazı Köyünden geçer. Ovada az miktarda tarıma elverişli arazileri vardır. Halkın geçimi daha çok hayvancılık üzerinedir.
Belağür Köyünden ova köylerine çok sayıda aile göç etmiştir.


a-Dartavi

Yeni kurulan mezra, Hilar ile Kızılca köyleri arasındaki ovada yer almaktadır. Belağür Köyünden ayrılan ailelerin 1980'li yılların başında kurduğu yeni bir yerleşim yeridir.

Adını üzerinde kurulduğu meşhur Dartavi Kuyusundan alıyor. Bu kuyunun özelliği yaz-kış demeden her mevsim suyu ağzına kadar dolu olmasıdır.

 

72-YAPRAKLI (Bırima)

Ergani'nin batısına düşen köy, şehre 10 km uzaklıktadır. Sarp Maden Dağının yamacına kurulu köyün taştan muntazam evleri vardır.
Köyün tahıl ekimine ekime elverişli arazileri yok denecek kadar azdır. Köylüler geçimlerini daha çok bağcılık ve hayvancılık yaparak temin ederler. Birçok kişi hayvan ticaretiyle uğraşmaktadır.

 

73-YAYVANTEPE (Tılğızur)

Ergani'nin güneyinde küçük bir tepenin üzerine kurulmuş olan köy, şehre 6 km uzaklıktadır. Tilhuzur Höyüğünde yapılan araştırmada, M.Ö. 5 800 yıllarından beri iskan edilmiş bir yerleşim yeridir. Kazı çalışmalarında önemli buluntular ele geçmiştir. Gevran Ovasının başlangıcında yer alan köyün geniş ve verimli arazileri vardır.

Cumhuriyetten sonra Ergani'de açılan ilk köy okullarından birinin bu köye yapılması, özellikle de Hoşot Köyünde kurulan Köy Enstitüsü'ne yakın olması, köyden çok kişinin okumasını sağlamıştır. Okuyup yetişen gençler köyden ayrılmışlar. Bu yüzden köy, sahip olduğu geniş imkanlarına rağmen gelişmemiş, küçük kalmıştır.


74-YENİKÖY (İngıko)

Boğaz Çayı kenarındaki küçük bir höyüğün üzerinde kurulan bir ova köyüdür. Ergani'nin 14 km güneyindedir. Yolu, Çakmak yolundan ayrılarak, Kolbeğt Köyü üzerinden gidilir.
Geniş ve verimli tarlalarda kuru tahıl ziraatı yapılır. Boğaz Çayı kenarındaki arazide sulu karpuz sebze ekimi yapılır.
Bölgede ilk kadın muhtar, 1960'ta bu köyden seçildi. İki dönem üst üste seçilen bayan muhtar yerel kıyafetiyle, çalışkan kişiliği ile tüm köylü kadınların medar-ı iftiharıydı. Uzun süre "Sakina Muğtar" adıyla ün yaptı.

 

a-Torç

Mezra Tılkadi Mezrası ile İngıko Köyü arasında Torçe Rıze denilen bir höyüğün üstüne kurulmuş yeni bir yerleşim yeridir.
Kan davası yüzünden, Yeniköy'den ayrılan Yalçın ailesi tarafından kurulmuştur. Bu mezraya (Mala Nuro) da denir.

 

b-Tümtepe (Tılkadi)

Düz Gevran Ovasının ortasındaki yüksek ve tarihi bir höyüğün üstünde kurulmuştur. Köy yolu, Zengetil Köyü asfaltından ayrılarak Tılğum üzerinden geçer.
Düz ve geniş arazide kuru hububat tarımı yapılır.


75-YEŞİLKÖY (Herbeto)


Ergani-Çermik karayolu üzerindeki köy, Ergani'ye 6 km mesafededir. Hoşot Ovasındaki köyün arazilerinin büyük bir kısmı Boğaz Çayı sularıyla sulanmaktadır.
Geniş çapta pamuk ve şekerpancarı ekimi yapılır.
Herbeto Köyü, 1965 tarihinde Bulgaristan’dan gelen göçmenlere tahsis edilmişti. Onlar için evler yapılmış, arazi dağıtılmış, her aileye bir çift öküz ve bir inek verilmişti. Fakat göçmenler çevreye intibak etmedikleri için, buradaki ev ve arazilerini Güldoğanlar’a satarak göç ettiler.
Halihazırda köyün bütün arazileri Güldoğan Ailesinin elindedir. Köyde oturan çiftçiler de marabalarıdır.


76-YOLBULAN (Xıdran)


Ergani'nin güneybatısında, şehre uzaklığı 13 km kadardır. Ergani-Çermik karayolunun 1,9 km kadar kuzeyindeki yeşil bir vadiye kurulmuştur. Köy evleri taştan yapılmış, çoğu iki katlı muntazam evlerdir.

Hıdran büyük bir köydür. Halkı okumaya, eğitime eskiden beri önem vermiştir. Onun için bu köyde birçok öğretmen, memur ve diğer mesleklerden kamu görevlileri çıkmıştır. Ayrıca köyden çok sayıda inşaat ustaları vardır.
Köylüler geçimlerini, bağ, bahçe, tahıl ekimi ve inşaat işleriyle uğraşarak sağlamaktadır.

Köyün çevresinde ilk çağlarından kalma tarihi yerleşim yerleri (Siyasur Tepesi, Korki Höyüğü gibi) vardır.


77-YOLKÖPRÜ (Kalxana)

Ergani-Çermik asfaltının üstündeki köy, şehre 7 km uzaklıktadır. Boğaz Çayı kenarındaki küçük bir tepenin üstüne kurulmuş tarihi bir yerdir.
İlk çağlardan beri bu köyde bakır işletilmeciliği yapıldığı bilinmektedir. Kalğana ismi de halk dilinde, yakılan gür ateş ya da fabrika anlamına gelir.
Köyün tüm arazilerinde sulu tarım yapılmaktadır.

 <p>
78-YUKARIKUYULU (Termıla jorın)

Ergani-Diyarbakır asfaltının 3 km kuzeyindeki Divana Dağının güney yamacına kurulmuştur. İlçeye uzaklığı ise 25 km kadardır.
Hem dağda hem de ovada arazileri vardır. Bu yüzden köyde tarım da hayvancılık da ileri derecede yapılmaktadır.


79-ZİYARET


Bu köyün ismi Ergani'ye bağlı Ziyarek Köyü ile karışmasın diye, halk arasında Ziyareta Emer Ağa da denir.

Köy, Ergani-Çermik karayolunun 3,1 km güneyindeki Belağür Dağının zirvesine yakın kuzey yamacına kurulmuştur. Kıraç tarlalarda hububat ekimi yapılmaktadır. Meralarında koyun keçi beslenmektedir.


80- ŞÖLEN (Kıleş) BELDESİ

Ergani-Dicle yolu üzerinde, Kılıçbaba Dağının yamacına kurulmuştur. Ergani ilçe merkezine 10 km kadar mesafededir.

Kıleş Beldesi eski bir yerleşim yeridir. Hasan'e Tevili denilen, biri kurulduğu söylenir. Bir rivayete göre bu adam Uzun Hasan’ın kardeşi Uzun Hüseyindir. Mezarı halen Kılıçbaba tepesindedir.

Kıleş köyü, bir zamanlar geniş bir alana yayılmış büyük bir merkezmiş. Lice ilçesindeki tarihi Antak şehrini yok eden o büyük depremde, eski Kıleş de yıkılmış. Şimdi çok geniş bir alanda eski harabe izlerine rastlanır. Beldenin kuzeydoğusunda Kapek denilen yerde tarihi büyük bir şehir harabesi vardır. Burada bulunan kümelenmiş taş yığını “Kuç” ile ilgili şöyle bir hikaye vardır. Ergani Özel İdare Müdürü Şahap Beyin yaşlılardan dinleyip bize anlattığına göre:

“Eskiden Kars Seferi'ne giden askerler şehirden geçerken bu Kuç'a bir taş koyarmış. Eğer seferden sağ selim dönerse, gelip taşını oradan geri alırmış. Bu tepedeki kalan her taş seferden dönmeyen bir askeri temsil ediyormuş."
Yine Kıleş ile Memelan arasında Şeğan denilen mevkide bir ziyaret vardır. Eskiden beri bu ziyarette bir hazine olduğu söylenir. Hazine avcıları burayı her kazdıklarında Ejderha gibi büyük bir yılan onları kovalar. Şimdiye kadar kimse burayı kazamamıştır. Halk yılanın bu hazinenin bekçisi olduğuna inanır.
Ergani'nin ilk kez okul açılan köylerinden biridir. 1937 yılında ilkokul açılmış, şimdi ilköğretim okulu vardır. Çevre köylere göre okuma yazma oranı yüksektir. Birçok memur, öğretmen, bürokrat yetiştirmiş, resmi dairelerde çalışan çok sayıda bu beldeden insan vardır. .

Beldenin bulunduğu dağın eteğindeki geniş alanda bağcılık yapılır. Burada yetişen üzüm ve bağ ürünleri çok meşhurdur.
Nüfus bakımından büyük olduğu için 1990 yılında (Bağdeşt) Cömert Köyü ile birleşerek, belde statüsüne kavuştu.


ŞÖLEN BELEDİYESİ:

Belediye sınırları içinde mahalle sayısı iki tanedir. Biri eski Kıleş Köyü, diğeri eski Bağdeşt Köyüdür. Belediyeden çalışan kadrolu memur sayısı ikidir. Halihazırda 22 geçici işçi çalışmaktadır. Belediyenin beş aracı vardır. Belediyeye ait misafirhane ve lokal inşaatı devam etmektedir.
Şölen Belediyesi otobüslerle Ergani ve Diyarbakır’a düzenli seferler yapmaktadır
 

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.